Thùa lá hẹp hay còn gọi là thùa lá trắng, dứa lá trắng, tên khoa học của nó là Agave angustifolia, có nguồn gốc từ Mexico và Trung Mỹ. Ngoài việc được sử dụng làm thành phần trong rượu mezcal ở bản địa (Mexico), nó còn được trồng làm cây cảnh ở các nơi khác với những chiếc lá như lưỡi kiếm mọc tua rua từ gốc không thể lẫn với các loài khác.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Đây là một loài cây sống lâu năm thuộc chi Agave (chi Thùa) thuộc họ Asparagaceae (họ Măng tây), cao trung bình 25 – 50 cm. Nó được xếp vào cây thân thảo mọng nước cỡ lớn, toàn cây có dạng hình bán cầu, thân ngắn, lá mọc thành cụm dày đặc, xếp theo hình xoắn ốc, cây có thể cao tới 1 mét, đường kính tán lá có thể đạt 2 mét.
- Lá dài khoảng 50 cm, rộng khoảng 8 – 10 cm, mọc thành cụm và xếp theo hình xoắn ốc, trông như một đài sen (rosette). Lá mọc ra từ thân ngắn, có thể dạng hình kim, hình dải dài, xếp tỏa tròn. Đầu lá nhọn, mang một gai nhỏ sắc nhọn, gốc lá kéo dài ôm lấy thân. Lá dày, mọng nước và cứng. Mặt lá màu xanh lục đậm, mép lá có viền trắng, mép lá có răng cưa, răng cưa cứng.
- Hoa: Cụm hoa dạng chùy, cuống cụm hoa dài tới 5 mét, mang nhiều nhánh phân bố ngang. Trục mang hoa (thân hoa) cao và thẳng, mọc vươn lên từ giữa cụm lá. Bao hoa có 6 mảnh (phiến), phần gốc hợp lại thành ống. Hoa mọc thành nhiều cụm dọc theo các nhánh của trục hoa. Cánh hoa hình phễu, màu vàng lục. Nhị hoa có 6 chiếc, đính ở phần họng của ống bao hoa, ngắn hơn các mảnh bao hoa. Phần dưới của chỉ nhị hơi phình to. Bao phấn có 2 ô, đính vào chỉ nhị, nứt dọc để giải phóng phấn hoa. Bộ nhụy gồm 3 lá noãn hợp lại thành bầu. Có 1 vòi nhụy, đầu nhụy xẻ thành 3 thùy nông.
- Quả là dạng quả nang, màu xanh lục trắng nhạt, trông giống như những cụm tỏi, khi khô và chín sẽ chuyển sang màu đen.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Thùa lá hẹp ưa những nơi có ánh nắng mặt trời đầy đủ, nhiệt độ sinh trưởng thích hợp là từ 10 – 25°C. Cây có khả năng thích ứng mạnh mẽ với môi trường sinh trưởng, có thể phát triển dưới nắng toàn phần, không chịu được bóng râm, ưa môi trường hơi mát lạnh và khô ráo, nhưng nhiệt độ không được xuống dưới 4 – 6°C. Ở nhiệt độ trên 6°C có thể trồng cây ngoài trời. Cây ưa đất thịt pha cát thoát nước tốt, màu mỡ và ẩm, đồng thời cũng có thể thích ứng với đất chua.
II. Tác dụng & ý nghĩa của cây
1. Tác dụng
Nhờ hệ thống rễ phát triển rất nhanh nên thùa lá hẹp có khả năng cố định đất rất tốt, thích hợp trồng ở những vùng đất bị xói mòn, sạt lở để giữ đất, khoảng cách giữa các cây là 50 – 70cm. Lá phơi khô sẽ trở thành nguyên liệu quan trọng trong ngành thu hoạch sợi vì nó rất dai và chống ăn mòn, thường được sử dụng để làm dây cáp tàu, dây thừng, bao tải. Một số loại còn chứa sapogenin steroid, là nguyên liệu thô quan trọng để sản xuất thuốc nội tiết tố steroid.
Loài này có lá khỏe và đẹp, xanh tươi quanh năm nên thường được sử dụng làm cây cảnh trong chậu hoặc trồng vườn trang trí cảnh quan.
Cần lưu ý nhựa lá độc, có thể gây kích ứng da và tạo ra cảm giác nóng rát.
2. Ý nghĩa
Truyền thuyết kể rằng sau khi một con phượng hoàng không đạt được niết bàn, nó đã tự bám vào một cái cây gần đó vì không có cơ thể mới. Sau đó, cái cây này nở hoa với những bông lan đuôi phượng vọt lên cao đung đưa trong gió như phượng múa. Ý nghĩa của loài cây này nếu nở hoa là yêu bằng tất cả trái tim, có thể bi ai nhưng dũng cảm.
III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
Gợi ý đất trồng hỗn hợp là đất mùn lá và cát thô tỷ lệ bằng nhau. Bón phân 1 – 2 tháng 1 lần.
Bệnh đốm nâu thường xảy ra và có thể phòng trừ bằng cách phun thuốc trừ bệnh Bordeaux tỷ lệ 1:1000 lần nước nửa tháng/ lần. Côn trùng gây hại bao gồm bọ phấn và côn trùng cánh vảy thì có thể phun omethoate EC 40% 1:1500 lần để tiêu diệt.
IV. Phương pháp nhân giống
Phương pháp nhân giống thùa lá hẹp chủ yếu bằng cách gieo hạt, thỉnh thoảng có chồi ở gốc cây thì cũng có thể tách ra để trồng. Hạt sẽ nảy mầm sau khoảng 20 – 25 ngày, khi cây mọc được 2 – 3 lá thì có thể đem trồng vào chậu riêng. Nhưng vì phải mất hơn 10 năm mới nở hoa nên việc sinh sản vô tính bằng chồi là không phù hợp nếu trồng với số lượng lớn, vì vậy nếu nhân giống nhiều thì chủ yếu bằng phương pháp nuôi cấy mô hoặc chia bụi.
Đối với chia bụi, vào mùa xuân từ tháng 3 – tháng 4 có thể những chồi non sẽ mọc ra từ rễ, bạn đào cây lên và tách cây con ra để trồng riêng. Bạn cũng có thể cắt bỏ một phần thân cây có 4 – 6 chồi sang chậu mới.
Tuy nhiên, do cây cần hơn 10 năm mới ra hoa, nên việc sử dụng chồi non mọc ra từ cây để nhân giống bị hạn chế số lượng. Do đó, phương pháp tốt nhất để nhân giống thùa lá hẹp là sử dụng nuôi cấy mô. Song vì phương pháp này quá phức tạp đổi với đa số người làm vườn nên chúng tôi không trình bày thêm.
