Hoa mộc miên hay còn gọi là hoa gạo, tên khoa học của nó là Bombax ceiba. Cây gạo không còn xa lạ gì đối với mọi người dân Việt Nam khi nó xuất hiện trong các bài thơ miêu tả miền quê Việt Nam ngày xưa, với hình ảnh những cây gạo đầu làng và mái đình cổ.

Hoa gạo nở vào tháng 3 mùa hè, hoa màu đỏ trắng hồng vàng đủ sắc màu, mang lại sự tươi mới báo hiệu mùa hè sắp bắt đầu. Loài thực vật này không chỉ được trồng tự nhiên mà còn được trồng chậu làm cây cảnh sân vườn hoặc ven đường, công viên, danh lam thắng cảnh và khu dân cư. Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy mộc miên có khả năng hấp thụ kim loại nặng rất tốt.

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

Đây là cây thân gỗ rụng lá lớn, cao trung bình 10 – 20m thậm chí tới 30m, thân vỏ có màu trắng xám, thân non thường có gai hình chóp nón.

  • Lá kép hình cọ, có 5 – 7 lá chét hình mũi mác thuôn dài 10 – 16 cm và rộng 3.5 – 5.5 cm, đỉnh lá nhọn, gốc lá rộng, mép lá nguyên, cả hai mặt không có lông. Có 15 – 17 cặp gân bên, hướng lên, gân bên có gân cấp 2 mỏng, hai bên hơi lồi, cuống lá dài 10 – 20 cm, cuống lá chét dài 1.5 – 4 cm, lá kèm nhỏ.
  • Hoa mọc đơn độc ở nách các cành ngọn, thường có màu đỏ, đôi khi màu đỏ cam, đường kính khoảng 10 cm. Lá đài dài 2 – 3 cm, mặt ngoài không có lông, đài có 3 – 5 thùy hình bán nguyệt nhiều nhị, hợp thành 5 bó, mỗi bó 10 sợi dài hơn chỉ nhị. Phấn hoa có thể dùng để nuôi ong, cánh hoa sau khi rửa sạch có thể chiên hoặc ăn như một món ăn, mùi vị rất ngon.
  • Quả là quả nang hình bầu dục dài 12 – 16 cm và rộng 5 – 7 cm, khi chín có 5 thùy, vỏ thân gỗ, chứa bông và hạt bên trong. Hạt màu nâu sẫm, phủ dày đặc các lông dài, hạt hình trứng ngược đường kính khoảng 2 – 4mm, rộng khoảng 2mm. Thời kỳ ra hoa từ tháng 3 – tháng 4, quả chín vào mùa hè. Tỷ lệ nảy mầm của hạt bông gạo là khoảng 20%.
Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-cây-gạo
Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-cây-gạo

2. Đặc điểm sinh trưởng

Nó có nguồn gốc từ Ấn Độ, nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa. Dựa trên điều kiện tự nhiên đó, nó thường rụng lá vào mùa khô để giảm lượng nước bốc hơi, phát triển lại vào mùa mưa (tháng 6 – tháng 10) để dự trữ chất dinh dưỡng. Trong tự nhiên, cây mọc ở các thung lũng ở độ cao dưới 1.400 – 1.700 mét so với mực nước biển. Yêu cầu không khắt khe, đất cát hay đất sét nặng đều phù hợp nhưng nó thích đất chua hoặc trung tính, chịu hạn tốt, chịu ẩm kém.

II. Tác dụng & ý nghĩa của cây

1. Tác dụng

1.1. Làm nguyên liệu

Gỗ được sử dụng làm vật liệu xây dựng như ván khuôn, đồ nội thất đơn giản, hộp và vật liệu đóng gói, hộp diêm và trục, quan tài, đồ chơi, ca nô, phao, mái chèo… Nó cũng được sử dụng làm bột giấy.

Hạt được ép để sản xuất ra cái gọi là dầu bông gòn, được sử dụng thay thế dầu hạt bông cho thực phẩm, mục đích công nghiệp và sản xuất xà phòng. Chất dẻo thu được từ vỏ cây đôi khi được sử dụng thay thế cho kẹo cao su, cũng như sử dụng trong y học dân gian để điều trị chứng đổ mồ hôi, tiêu chảy và các mục đích khác. Hoa có thể ăn được, lá và hoa dùng làm thức ăn chăn nuôi, lá dùng làm thức ăn cho tằm Ấn Độ.

Bông trong quả có thể dùng để dệt vải, sợi. Bông gòn có đặc tính mềm và nhẹ, so với các loại cây có sợi khác là nó không hút nước mà hút dầu, có thể chịu được trọng lượng gấp 30 lần trong nước biển nên được nhét vào áo phao. Nó được dùng để chế tạo bom vì đặc tính cháy rất nhanh. Nó cũng chứa cellulose được sử dụng để trồng nấm.

bên-trong-quả-chứa-rất-nhiều-bông,-ứng-dụng-làm-dệt-may
bên-trong-quả-chứa-rất-nhiều-bông,-ứng-dụng-làm-dệt-may

1.2. Làm cảnh

Cây có dáng đẹp, phần gốc to hơn thân, tán cây xếp lớp, hoa nở màu đỏ tươi rất đẹp, có thể trồng riêng trong chậu để ngắm cảnh hoặc có thể trồng thành hàng làm cây ven đường.

1.3. Làm thuốc

Vỏ cây được sử dụng làm thuốc dân gian giúp điều trị sưng tấy do va đập hoặc viêm dạ dày mãn tính, chữa tiêu chảy, kiết lỵ, liệt, viêm gân. Hoa giúp cầm máu, lợi tiểu. Rễ dùng để điều trị loét dạ dày, quả non được dùng chữa bệnh mãn tính ở thận. Hạt được dùng làm thuốc cùng với hoắc hương để điều trị bệnh lậu. Người Orang Azli, Malaysia còn dùng lá tươi ngâm nước, đun sôi và tắm để chữa đau nhức.

2. Ý nghĩa

Ý nghĩa của hoa mộc miên là hãy trân trọng những người xung quanh. Người ta nói rằng ngày 11/4 là ngày hoa gạo nở rộ, nhắc nhở bản thân mình hãy luôn sống như mùa hạ đầy nắng.

III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây

Kích thước hố trồng cho mỗi cây là 60 cm × 60 cm × 60 cm, khi cây con cao 1.5 – 1.8m thì đào lên và tăng khoảng cách giữa các hàng lên 7 – 10 mét là tối ưu, sau đó tưới nước toàn bộ diện tích trồng 1 lần rồi duy trì tưới nước 2 – 3 lần/tháng vào mùa khô. Bón phân quanh gốc và cách gốc khoảng 30cm, trước khi cây con ra hoa có thể ưu tiên phân đạm, đến giữa tháng 7 thì bón phân hỗn hợp NPK, đến giữa tháng 9 thì bón kali để giúp cây chống chịu rét tốt.

Côn trùng gây hại là bọ sừng dài, thường xuyên xâm nhập vào gốc cây ở độ cao khoảng 1 – 2 mét so với mặt đất. Nó còn đẻ trứng trên bề mặt thân cây và nở ra những con sâu đục vào thân, hút nhựa. Khi đến giai đoạn nhộng thì xuống đất và nằm yên ở gốc cây. Nếu cây không được bảo vệ có thể bị chết. Bạn có thể bôi dầu cao su trộn với thuốc trừ sâu vào các lỗ, sau đó phủ bụi bẩn hoặc dăm gỗ lên, nhớ kiểm tra lại thường xuyên.

Mộc-miên-(hoa-gạo)-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-cách-trồng-&-chăm-sóc
Mộc-miên-(hoa-gạo)-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-cách-trồng-&-chăm-sóc

IV. Phương pháp nhân giống

1. Gieo hạt

Quả thường chín từ cuối tháng 5 đến cuối tháng 6, lớp vỏ bên ngoài chuyển từ màu xanh sang màu nâu nhạt, quả nứt ra, bông và hạt nằm rải rác dưới đất. Nên thu hoạch hạt khi quả gần chín nhưng trước khi nó tách ra, để tránh hạt bay theo gió. Quả sau khi thu hoạch thì đem phơi nắng vài ngày rồi tách lấy hạt.

Đầu tiên ngâm hạt trong nước ấm 50°C trong 24 giờ (để nước nguội tự nhiên). Gieo theo hàng cứ 35 cm mở một hàng, gieo sâu 3 – 4 cm và cách nhau ~ 10cm rồi phủ đất dày 1 cm lên, giữ ẩm cho đất sau khi gieo, có thể nảy mầm sau 5 – 6 ngày và hoàn thành sau khoảng nửa tháng, tỷ lệ nảy mầm khoảng 70%. Nhiệt độ cần phải trên 20°C trong quá trình nảy mầm.

Khi cây con cao 4 – 5 cm, có trên 2 lá thì tiến hành trồng và tỉa thưa lần đầu, khoảng cách giữa cây và hàng là 15 cm × 20 cm hoặc 10 cm × 30 cm. Khi cây con cao khoảng 40 cm thì chia luống lần 2, khoảng cách hàng giữa các cây và các hàng là 70 – 80 cm. Trong thời gian cây lớn lên thì chú ý xới cỏ và bón phân 1/4 lần, lượng bón bón thay đổi từ 50 – 100g/cây tùy theo độ tuổi. Sau khi trồng 1 – 2 năm, khi cây con cao 1.5 – 1.8m có thể chia ra trồng vườn như gợi ý ở mục III.

nhân-giống-hoa-gạo-chủ-yếu-bằng-phương-pháp-gieo-hạt
nhân-giống-hoa-gạo-chủ-yếu-bằng-phương-pháp-gieo-hạt

2. Giâm cành

Vào đầu mùa xuân trước khi ra hoa và nảy chồi, cắt những cành được 1 – 2 tuổi khỏe, có đầy đủ nụ và đường kính trên 2 cm, cắt thành hom dài 20 cm sau đó cắm dày đặc trên luống cát. Đổ nước giữ ấm chờ cho đến khi rễ mọc.

3. Ghép

Gốc ghép là cành già đường kính 3 – 5 cm trở lên, ưu tiên những cành đã nở hoa: Cắt bỏ gốc ghép cách mặt đất trên 20 cm, rạch dọc lớp vỏ của thân khoảng 1 cm, dùng một cành 2 năm tuổi làm cành ghép, căn chỉnh với lớp phát sinh gỗ, cắm vào vào gốc ghép, dùng nilon buộc chặt rồi chụp ngược túi nilon vào, sau đó dán kín nhiều chỗ để nước mưa không chảy vào khớp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.