Lan vảy rồng có tên khoa học là Dendrobium lindleyi, phân bố rộng rãi ở Đông Nam Á bao gồm Myanmar, Thái Lan, Lào, Việt Nam và tây nam Trung Quốc. Đây là lan biểu sinh thường mọc trên loài cây rụng lá khác.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Đây là một loài cây thân thảo có thân dạng giả hành, mọc dày đặc hoặc thành bụi, hơi dẹt hai bên, hình thoi hoặc hình trứng, dài 1 – 5 cm, đường kính 5 – 15mm, đỉnh mang 1 lá, gốc thon hẹp, có 4 cạnh và 2 – 5 đốt. Sau khi khô có màu nâu vàng nhạt và bóng; lóng (đốt) dài 1 – 2 cm, được bao bọc bởi bẹ dạng màng màu trắng.
- Lá chất da, hình dải, dài 3 – 8 cm, rộng 6 – 30 mm, đầu lá tù và hơi lõm, gốc lá thon hẹp nhưng không kéo dài xuống thành bẹ, mép lá hơi lượn sóng.
- Cụm hoa dạng chùm mọc ra từ đỉnh thân, có thể dài tới 27 cm, mang thưa thớt vài đến hơn 10 hoa. Lá bắc nhỏ, hình trứng hẹp, dài khoảng 2 mm. Cuống hoa và bầu nhụy màu xanh vàng pha tím nhạt, dài 3 – 5.5 cm. Hoa màu vàng cam, xòe rộng, chất giấy mỏng. Lá đài giữa hình trứng dài khoảng 2 cm, rộng 7 – 8 mm, đầu hơi tù; lá đài bên gần bằng lá đài giữa; túi (cằm) gần hình cầu, dài khoảng 5 mm. Cánh hoa hình elip dài 2 cm, rộng 1 cm, đầu tròn tù; môi hoa hình chữ nhật ngang hoặc gần hình thận, thường dài khoảng 1.5 cm, rộng 2 cm, không chia thùy, hai bên từ phần giữa trở xuống ôm lấy trụ nhụy,. Trụ nhụy dài khoảng 4 mm; nắp bao phấn hình bán cầu, nhẵn, mép trước có răng cưa không đều. Thời kỳ ra hoa tháng 4 – 5.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Loài này có nguồn gốc từ Ấn Độ, Bhutan, Nam Trung Quốc, Miến Điện, Thái Lan, Lào và Việt Nam ở độ cao 1.000 đến 2.000 mét so với mực nước biển. Nó phát triển biểu sinh trên cành cây cao và tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp. Trong tự nhiên, lan cẩm cù là một loài có sức sống mạnh mẽ, chịu nhiệt thấp 2 – 3°C và nhiệt cao hơn 40°C, chịu được hạn trong hơn 2 tháng. Ngay cả những cây rụng hết lá và có vẻ chết cũng sẽ phát triển lại các chồi mới khi được tưới nước.
II. Hướng dẫn trồng & chăm sóc hoa
1. Trồng cây
Dù trồng trong chậu hay trồng vườn thì nên trồng ở nơi thoáng gió, có nắng. Nếu trồng chậu thì nên kê chậu cao hơn mặt đất khoảng 10 cm. Ưu tiên đất trồng là hỗn hợp của vỏ cây, rêu nước, dăm gỗ, xơ dừa, than củi, đá núi lửa, sỏi và đất… Nếu trồng biểu sinh trên một cây hoặc thân cây thì nên chọn thân có vỏ xù xì, nhiều vết nứt, tỷ lệ che bóng khoảng 70%. Đầu tiên, đặt một miếng xốp hoặc sỏi đá vào 1/4 dưới đáy chậu, tiếp theo là đổ đất trồng vào 2/3 chậu rồi để cây vào giữa, dàn đều bộ rễ dọc theo chu vi của đáy chậu càng nhiều càng tốt thay vì cắt bỏ những rễ dài. Đảm bảo chồi mới sát bề mặt đất, sau đó đổ nốt phần đất còn lại vào và ấn nhẹ.
- Mặc dù có thể chịu được nhiệt độ gần 40°Cvào mùa hè, nhưng nhiệt độ thích hợp nhất là 19 – 28°C, chênh lệch nhiệt độ trung bình hàng ngày là 7 – 9°C.
- Duy trì độ ẩm không khí cao khoảng 80%, độ ẩm đất phải thấp và thoáng khí, không được để ẩm quá lâu
- Không tưới nước ngay sau khi trồng. Nguyên tắc tưới nước là “đất khô mới tưới, khi tưới thì tưới kỹ cho đến khi nước chảy dưới đáy chậu”. Vào mùa hè có thể tưới 2 – 3 lần một ngày và không tưới vào giữa trưa.
- Bón phân hàng tuần với liều lượng 1/2 khuyến nghị ghi trên bao bì.
- Chỉ nên trồng lại 3 – 4 năm một lần. Thời điểm thay chậu tốt nhất là khoảng thời gian ngay sau khi ra hoa và cho đến thời điểm chồi mới bắt đầu mọc rễ.
2. Phòng trừ sâu bệnh
Lan vảy rồng có khả năng kháng sâu bệnh cực kỳ tốt, chỉ cần tránh độ ẩm cao, tưới nước quá nhiều và thông gió kém nên sâu bệnh gây hại chủ yếu do các nguyên nhân này.
IV. Phương pháp nhân giống
Lan vảy rồng được nhân giống bằng cách chia bụi hoặc giâm cành. Để chia bụi, bạn cần đợi cây con ra chồi và khi bụi cây mới hình thành thì cẩn thận lấy cây ra khỏi chậu rồi chia bụi thành từng bụi riêng lẻ.
- Khi cây mọc quá dày đặc, cần tiến hành tách bụi. Có thể chia đều bụi lớn thành 2 – 3 bụi nhỏ, hoặc cũng có thể tách thành một bụi gồm chồi mới kèm theo 3 giả hành trở lên. Không nên tách bụi quá nhỏ hoặc quá thường xuyên, vì sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phục hồi của cây, khiến cây khó ra hoa. Tách bụi thường được tiến hành vào đầu mùa mưa.
- Giâm giả hành: Thân giả hành của cây nhiều và ngắn. Sau khi cây ra hoa, có thể lấy từng giả hành trưởng thành, khỏe mạnh, bôi hormone sinh trưởng (auxin) rồi đặt nằm ngang hoặc cắm vào rêu nước (sphagnum). Đặt ở nơi thông gió, che bóng. Khoảng 2 tháng sau, giả hành sẽ mọc ra chồi mới và rễ mới.
