Hoa trạng nguyên: Đặc điểm, ý nghĩa, giá, cách trồng & chăm sóc

Hoa-trạng-nguyên-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-giá,-cách-trồng-&-chăm-sóc

Trạng nguyên có tên khoa học là Euphorbia pulcherrima, nó còn được gọi là cây Giáng sinh vì hoa nở từ tháng 11 – tháng 12 đúng vào dịp giáng sinh. Xuất xứ của tên gọi Latin của nó là được đặt theo tên của bác sĩ “Pulcherrima”, bác sĩ của vua Mauritania Juba II. Loài cây này dễ chăm sóc, phát triển tốt ở nhiệt độ từ 15° – 22° C nên là một loại cây trồng trong nhà rất lý tưởng.

Cây trạng nguyên có nguồn gốc từ Trung Mỹ, ở Tây Ấn còn gọi nó là cây “6 tháng đỏ, 6 tháng xanh”. Loài này chỉ bắt đầu phổ biến hơn từ năm 1950 khi nó đến châu Âu, đặc biệt là ở Đức dần dần trở thành biểu tượng của lễ Giáng sinh, ngày 12 tháng 12 là ngày thích hợp để tặng cây cho bạn bè, người thân.

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

Trạng nguyên là cây thân bụi có rễ hình trụ và phân nhánh.

  • Thân cây mọc thẳng, cao 1 – 3m, đường kính thân 1 – 4cm, không có lông.
  • Lá mọc so le, dạng hình trứng hoặc elip, hình mũi mác, dài 6 – 25cm, rộng 4 – 10cm, đỉnh lá nhọn, gốc lá hình nêm, lá có màu xanh lục, mép nhẵn hoặc lượn sóng và có thùy nông. Cuống lá dài 2 – 5cm, không có lá kèm; lá bắc 5 – 7 và có hình bầu dục hẹp, dài 3 – 7cm, rộng 1 – 2cm, hiếm khi có mép gợn sóng, lá bắc màu đỏ tươi sau chuyển dần sang màu xanh.
  • Chùm hoa mọc đầu cành; cuống hoa dài 3 – 4mm và có màu xanh nhạt, cao 7 – 9 mm, mép có 5 thùy hình tam giác, không có lông, 3 bầu nhụy nhẵn, đầu nhụy có 2 vết nứt sâu.
  • Quả là quả nang hình tam giác, tròn và dài 1.5 – 2.0cm, đường kính 1.5 cm, quả nhẵn và không có lông. Hạt hình trứng, dài khoảng 1cm, đường kính 8 – 9mm, màu xám hoặc xám nhạt, không có nhụy.

Thời kỳ ra hoa và đậu quả của cây trạng nguyên là từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Màu đỏ mà chúng ta tưởng là hoa thực chất là lá bắc, nó sẽ chuyển dần sang màu xanh khi trưởng thành.

Đặc điểm hình thái & sinh trưởng của trạng nguyên
Đặc điểm hình thái & sinh trưởng của trạng nguyên

2. Đặc điểm sinh trưởng

Cây trạng nguyên không thích ánh nắng mặt trời đầy đủ, nhiệt độ phát triển thích hợp là 18 – 20°C, không thích nhiệt cao cũng như nhiệt thấp, gió lùa.

II. Tác dụng & ý nghĩa của hoa

1. Tác dụng

Nhựa trắng đục của cây trạng nguyên có chứa các thành phần gây kích ứng nhẹ cho da, có thể có hại đối với thú cưng trong nhà như mèo, thỏ, chim hoặc chuột.

2. Ý nghĩa

Trạng nguyên đã trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa Mexico. Theo truyền thuyết, tại lãnh thổ Tlachco (nay là Taxco, Guerrero) có một loài hoa màu trắng rất đẹp. Sau khi người Mexica (Mexico cổ)chiếm được Chontales thì những bông hoa trắng cũng héo đi nhưng vào mùa đông năm sau, nó lại nở hoa, tuy nhiên lần này, hoa màu trắng chuyển sang màu đỏ đậm giống như máu của những người đã ngã xuống tại Chontales. Từ câu chuyện này, tên gọi của nó đã xuất hiện trong tiếng Nahuatl gọi là “cuetlahui,” nghĩa là héo còn “xóchitl,” nghĩa là hoa, tên đầy đủ là “bông hoa héo”.

Đối với người Aztec, nó là biểu tượng cho tâm hồn thuần khiết và cuộc sống mới mà các chiến binh đã hy sinh. Họ tin rằng chiến binh có thể quay về thế giới thực nhưng ở hình dạng con bướm hoặc con chim ruồi. Từ đó loài hoa này được sử dụng nhiều trong các lễ Tế thần của người Aztec. Ngoài tín ngưỡng, trạng nguyên còn được người Aztec dùng cho nhiều mục đích khác nhau như dệt và da, các tu sĩ xưa sử dụng nó để trang trí nhà thờ.

Công giáo cũng đem theo một câu chuyện khác về ý nghĩa của hoa: Câu chuyện kể về một cô gái trẻ khiêm tốn quên quà tặng cho Chúa Giêsu mới sinh nên đã hái một bó cỏ dại ven đường để dâng lên người. Khi đặt bó hoa dưới chân thì nó biến thành bó hoa đầy màu sắc. Mặc dù mỗi câu chuyện lại khác nhau nhưng đều liên quan đến lễ Giáng sinh của đạo Thiên chúa, nên tiếng Tây Ban Nha là Flor de Nochebuena, tức là “bông hoa đêm Giáng sinh”.

Hướng-dẫn-trồng-&-chăm-sóc-cây-trạng-nguyên
Hướng-dẫn-trồng-&-chăm-sóc-cây-trạng-nguyên

III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây

1. Trồng & chăm sóc cây

  • Cây ưa đất trồng tơi xốp, thoát nước tốt, thông thường đất trồng là hỗn hợp gồm đất vườn, đất mùn lá, cát sông theo tỷ lệ bằng nhau cùng phân bón hữu cơ. Đất có giá trị pH tốt nhất là 5.5 – 6,.5.
  • Nhiệt độ sinh trưởng thích hợp cho cây là 18 – 24°C, nếu nhiệt độ < 16°C thì sinh trưởng và phát triển sẽ chậm hơn, < 13°C thì cây ngừng phát triển.
  • Cây ưa ánh sáng tự nhiên vừa đủ không phải ánh sáng mặt trời gay gắt. Nếu không đủ ánh sáng thì cành dễ bị bệnh, hoa có màu nhạt, nếu đặt ở chỗ tối lâu ngày sẽ không nở hoa, thậm chí lá rụng. Nói chung ánh sáng từ 8 – 9 tiếng/ ngày liên tục trong khoảng 40 ngày thì cây sẽ ra hoa.
  • Giai đoạn đầu sinh trưởng (trong vòng 2 – 3 tuần sau trồng) nên bón phân NPK tỷ lệ 20:20:20, trong thời kỳ sinh trưởng chính thì bón NPK 20:10:10 định kỳ 7 – 10 ngày/ lần. Từ tháng 8 đến khi ra hoa thì bón phân lỏng kết hợp N – P 7 – 10 ngày/ lần, khi gần ra hoa bón thêm phân lân để lá bắc to và màu tươi hơn. Trong thời gian chuyển giao (để kích thích cây nở hoa) từ đầu tháng 11, tần suất và lượng phân bón giảm còn 1/2.
  • Việc tưới nước cần được điều chỉnh linh hoạt theo thời tiết, nói chung nên tưới nước để giữ ẩm đất là chính, sau khi ra hoa thì hạn chế tưới nước. Tưới nước quá nhiều sẽ làm lá mềm, rũ xuống, rụng hoặc làm thối rễ. Cụ thể vào mùa hè nhiệt độ cao, cành lá phát triển mạnh, ngày tưới 1 lần, mùa xuân và mùa thu thì 1 – 2 ngày / lần.
  • Chủ yếu cắt tỉa một số rễ già và cành bị bệnh, yếu, thời điểm cắt tỉa chính là cuối tháng 6 – giữa tháng 8. Khi cành dài từ 20 – 30cm thì có thể tạo hình và uốn, mục đích là để cây trông ngắn lại và đậm dáng hơn, hoa phân bố đều, gọn gàng, nâng cao giá trị làm cây cảnh.
cắt-tỉa-cây-để-duy-trì-dáng-và-kích-thích-cây-ra-chồi-mới-vào-năm-sau
cắt-tỉa-cây-để-duy-trì-dáng-và-kích-thích-cây-ra-chồi-mới-vào-năm-sau

2. Một số lưu ý

2.1. Kiểm soát chiều cao cây

Ngoài ra việc duy trì nhiệt độ, thời gian chiếu sáng ngày và đêm thì cần chú ý thêm đến chiều cao của cây. Cây trồng trong chậu sẽ phát triển rất nhanh nên phải kiểm soát chiều cao cây nếu không cành sẽ mọc cao, dễ bị gió quật đổ, vì thế để ức chế cây phát triển thì có thể phun 750 – 1000ppm (mg/L) chlormequat, phun 1 – 4 lần. Nếu nhiệt độ ban ngày cao hơn 27°C, nhiệt độ ban đêm cao hơn 21°C, tiếp tục phun 1000ppm hỗn hợp chlormequat và 1500ppm hỗn hợp B9 từ 1 – 3 lần, hoặc phun 5 – 10ppm paclobutrazol.

Dung dịch paclobutrazol nồng độ thấp có thể kiểm soát màu sắc, độ cong và độ co rút của lá bắc, nên có thể phun dung dịch paclobutrazol 0.05ppm – 0.1ppm sau khi cây ra nụ hoa.

2.2. Làm thế nào để cây ra hoa?

2.2.1. Chu kỳ ngày đêm

Tầm quan trọng của hiện tượng quang chu kỳ đối với việc ra hoa của cây trạng nguyên là không thể phủ nhận. Loài này chỉ bắt đầu ra hoa khi ánh sáng trong ngày <10 tiếng, tức là vào mùa đông còn trong “ngày dài” (nắng nhiều hơn 10 tiếng) thì cây chỉ mọc dài cành, lá. Do đó để cây có thể nở hoa thì cần chuẩn bị môi trường thích hợp, gọi là thời gian để cây phản ứng.

Thời gian phản ứng là số tuần sao cho ngày ngắn hơn đêm. Ví dụ, để cây nở hoa trước cuối tháng 11 thì cần 14 giờ/ ngày là đêm và duy trì đủ trong thời gian phản ứng. Đó là lý do bạn nên để trong phòng tối và kín gió.

2.2.2. Nhiệt độ & bón phân

Nhiệt độ cũng đóng vai trò quan trọng để cây ra hoa, tức là duy trì nhiệt từ 18°C – 20°C. Từ tháng 11 nếu nhiệt xuống 16°C còn giúp lá bắc ra màu tươi hơn.

2.3. Vì sao lá bị rụng?

  1. Ánh sáng quá mạnh và không được thông gió, độ ẩm không khí cao thì lá sẽ chuyển sang màu vàng.
  2. Thiếu chất dinh dưỡng, đặc biệt thiếu phân lân cũng khiến lá già vàng nhanh, lan dần từ mép vào trong và rụng. Nếu thiếu kali, hiện tượng vàng lá sẽ xảy ra ở mép lá và giữa các gân lá, sau đó lan ra toàn bộ lá.
  3. Lượng nước tưới quá nhiều hoặc quá ít.
  4. Nhiệt độ quá thấp và phải chịu gió lạnh vào mùa đông.
cây-bị-vàng-lá-do-thiếu-dinh-dưỡng
cây-bị-vàng-lá-do-thiếu-dinh-dưỡng

3. Kiểm soát sâu bệnh

3.1. Sâu, côn trùng phá hoại

Cây có thể bị bọ trĩ, rệp, bướm trắng, côn trùng cánh vảy, rệp sáp và nhện phá hoại. Dấu hiệu xuất hiện của côn trùng có vảy là lớp phủ màu trắng dính trên lá. Bạn có thể phòng trừ bằng các phương pháp truyền thống hoặc phun thuốc trừ sâu. Dầu neem là một phương thuốc hiệu quả đối với côn trùng có vảy.

3.2. Bệnh

Nấm Fusarium, nấm mốc xám và bệnh phấn trắng là những bệnh thường xuất hiện nhất ở loài này. Bệnh mốc xám là do độ ẩm không khí quá cao, làm xuất hiện các mảng màu xám trên chùm hoa, chồi và lá. Ở giai đoạn đầu thì có thể lau nhẹ nhưng nặng thì phải dùng thuốc diệt nấm. Dấu hiệu của fusarium là chồi và thân màu nâu sẫm. Bệnh phấn trắng thì có lớp phủ màu trắng, sau đó sẽ sẫm màu dần.

nhân-giống-bằng-phương-pháp-giâm-cành
nhân-giống-bằng-phương-pháp-giâm-cành

IV. Phương pháp nhân giống

Trạng nguyên được nhân giống tốt nhất bằng cách giâm cành. Bạn có thể cắt đoạn thân dài từ 7 – 10 cm và nhanh chóng nhúng vết cắt có nhựa chảy ra vào nước để “cầm máu”. Sau đó cắm cành giâm vào đất cát thô. Cành giâm chỉ ra rễ ở nhiệt độ trên 22°C.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.