Vào những năm đầu thế kỷ 20, Ernest Wilson quyết định thực hiện chuyến thám hiểm tới Trung Quốc. Ở đó, tại một tỉnh xa, anh nhìn thấy một loại cây vô danh, rất đẹp và ông đã quyết định mang nó về Châu Âu từ hạt giống và gửi cho một người bạn là Helen Willmot. Từ hạt giống mà cô nhận được, một cái cây xinh xắn có hoa 5 cánh màu xanh biếc đã mọc lên, đó là thanh xà.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Hoa thanh xà có tên khoa học là Plumbago auriculata, còn được gọi là hoa đuôi công, đây là cây bán bụi thường xanh, mềm yếu, phần ngọn dạng leo, cao khoảng 1 mét hoặc hơn. Toàn cây không lông trừ cụm hoa, được bao phủ bởi các hạt canxi nhỏ mịn (trông như phấn trắng).
- Lá mỏng, thường hình trứng thuôn dài hẹp, đôi khi hình elip dài, dài 3 – 6 cm, rộng 1.5 – 2 cm. Đầu lá nhọn và có mũi nhọn ngắn, hiếm khi tù. Gốc lá hình nêm, phía dưới thon hẹp dần thành cuống. Gốc cuống của các lá phía trên thường có tai lá nhỏ hình bán nguyệt đến hình chữ nhật.
- Hoa: Cụm hoa dạng bông chứa khoảng 18 – 30 hoa. Cuống cụm hoa dài 0.2 – 1.2 cm. Trục bông dài 2 – 5 cm. Cuống cụm hoa và phần thân ở 1 – 2 đốt phía dưới phủ lông tơ ngắn màu trắng xám hoặc nâu vàng nhạt.
- Lá bắc dài 0.4 – 1.0 cm, rộng khoảng 0.1 – 0.2 cm. Lá bắc con dài khoảng 0.2 – 0.6 cm, rộng khoảng 0.1 – 0.2 cm, đầu nhọn.
- Đài hoa dài 1.1 – 1.35 cm, đường kính giữa ống đài khoảng 0.1 – 0.12 cm, đỉnh có 5 thùy nhỏ ngắn hình trứng dài. Mặt ngoài các thùy có lông tơ mịn đều. Phần trên ống đài có các tuyến có cuống (đặc điểm quan trọng).
- Cánh hoa màu lam nhạt hoặc lam. Ống cánh dài 3.2 – 3.4 cm, đường kính ở giữa 0.05 – 0.1 cm. Phiến cánh rộng, đường kính thường 2.5 – 3.2 cm. Thùy cánh dài khoảng 1.2 -1.4 cm, rộng khoảng 1 cm, hình trứng ngược, đầu tròn.
- Nhị hơi thò ra ngoài họng hoa. Bao phấn dài khoảng 0.17 cm, màu lam. Bầu nhụy gần hình quả lê, có 5 gờ, các gờ ở phần trên bầu nhụy rộng ra và nhô lên thành góc. Vòi nhụy không lông, đầu nhụy nằm bên trong. Thời kỳ ra hoa gần như quanh năm ở Việt Nam.
- Quả: Quả nang dạng màng, bên trong chứa hạt.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Hoa thanh xà ưa môi trường ấm áp, thích ánh sáng tự nhiên và có thể chịu bóng râm vừa phải, có thể chịu nhiệt độ cao tới 35°C, nhiệt độ không được thấp hơn 10°C, nhiệt độ lý tưởng nhất là 17 – 26°C. Nó thích đất tơi xốp và màu mỡ sao cho độ pH từ 5.5 – 6, thời gian ra hoa kéo dài khoảng 3 – 4 ngày.
Loài này có nguồn gốc từ Nam Phi và là loài cây có hoa nhiệt đới nên nó có khả năng chịu nhiệt, mặc dù chúng có xu hướng hơi nhạy cảm với cái lạnh nhưng chúng có thể sống sót qua mùa đông, nhiệt độ không xuống dưới 0°C.
II. Tác dụng & ý nghĩa của hoa
1. Tác dụng
2. Ý nghĩa
Ý nghĩa của loài hoa này là “luôn vui vẻ”, “đồng cảm” và “đam mê thầm kín” vì hoa nở lâu (từ tháng 6 – 10), “sự thầm kín” có lẽ là do đài hoa tiết ra chất nhầy, bám vào động thực vật khác.
III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
Bạn có thể tạo hỗn hợp đất trồng gồm đất vườn, mùn lá, cát sông và than bùn theo tỷ lệ 2:2:1:1. Hãy chọn vị trí có ánh nắng tốt và thông gió quanh năm, 2 -3 tuần trước khi trồng thì đào một cái hố có đường kính và độ sâu khoảng 50 cm rồi trộn đều đất với mùn, phân hữu cơ, phân bón tan chậm. Nếu bạn muốn trồng chậu thì chuẩn bị một chậu cỡ 8 – 10cm, đất đổ đầy và cách mép chậu khoảng 2 – 3 cm.
- Nên trồng ở nơi đảm bảo cây có thể nhận được ít nhất 6 giờ chiếu sáng mỗi ngày nếu không nó sẽ ra ít hoa hơn. Bón phân cũng đóng một vai trò quan trọng để cây phát triển và ra hoa, đặc biệt là giữa mùa xuân và mùa hè. Tốt nhất nên sử dụng phân NPK loãng tỷ lệ 7-7-7 hoặc 10-10-10 cứ sau 6 – 8 tuần phun 1 lần hoặc bón phân tan chậm khoảng 1 – 2 tháng/ lần từ tháng 4 – tháng 10.
- Loài này có nhu cầu tưới nước vừa phải ngay cả ở nhiệt độ cao vào mùa hè, sau 2 – 3 ngày mới tưới cũng không vấn đề gì. Nói chung, tưới nước 1 tuần/ lần vào mùa xuân, 2 – 3 lần một tuần vào mùa hè và dài hơn vào mùa thu, đông.
- Việc cắt tỉa là điều cần thiết đối với hoa thanh xà. Ưu tiên cắt cành dài, cành thưa, cành bị bệnh, cành quá rậm rạp hoặc sau khi các cành mới đã phát triển đến độ dài thích hợp thì hãy cắt bỏ những chồi ngọn để khuyến khích ra nhiều cành hơn.
- Những cây trên 3 năm tuổi được trồng lại 2 – 3 năm một lần kết hợp thay lớp đất trên cùng bằng đất mới.
Kiểm soát sâu bệnh
Bệnh mà cây thanh xà (dễ mắc phải là bệnh mốc xám (Gray Mold). Đây là bệnh do nấm mốc gây ra, thường phát sinh nhiều vào mùa mưa ẩm, làm lá biến thành màu đen, và nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng, cây có thể bị chết khô. Bệnh có thể lây lan từ hoa đã tàn, vì vậy nên thường xuyên ngắt bỏ hoa tàn.
IV. Phương pháp nhân giống
1. Gieo hạt
Gieo hạt vào đất hỗn hợp cát và than bùn là tốt nhất, sau khi gieo phải bọc màng nilon và giữ ẩm cho đất cho đến khi những chồi đầu tiên xuất hiện, nhiệt độ lý tưởng để hạt nảy mầm là 20°C. Cây trồng từ gieo hạt cần ít nhất 6 tháng mới ra hoa.
2. Giâm cành
Thông thường thì bạn có thể tận dụng những cành cắt bỏ khi tỉa bớt cây để làm cành giâm, cắt những cành giâm dài 10 cm rồi trồng chúng trong hỗn hợp đất than bùn và cát hoặc đá trân châu, rồi cũng phủ một lớp màng nilon lên trên. Rễ sẽ bắt đầu xuất hiện sau khoảng một vài tuần.
