Hoa thanh tú (tên khoa học Evolvulus glomeratus), với những đóa hoa nhỏ xinh mang sắc xanh biếc đặc trưng, là một lựa chọn phù hợp để tô điểm cho các khu vườn, ban công hay trồng giỏ treo. Loài cây thân thảo mọc lan này không chỉ thu hút bởi vẻ đẹp dịu dàng mà còn bởi khả năng ra hoa bền bỉ và kéo dài suốt mùa hè thu. Cùng cây cảnh NTT tìm hiểu về loài cây này nhé!
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Đây là loài cây thân thảo nhỏ, thường xanh hoặc được trồng như cây hàng năm, Thân mọc lan rộng theo chiều ngang, chiều cao thường chỉ khoảng 20 – 30 cm, nhưng có thể lan rộng tới 60 – 90 cm đường kính. Thân cây mềm, khi già có thể hơi hóa gỗ ở gốc. Toàn bộ thân và lá thường được bao phủ bởi một lớp lông tơ mịn màu xám trắng, tạo cảm giác mềm mại như nhung.
- Lá nhỏ, có hình dạng từ hình thìa đến hình mũi mác rộng. Kích thước lá thường dài từ 1.5 đến 3 cm và rộng từ 0.6 đến 1.5 cm. Lá có màu xanh lam xám hoặc xanh lục ánh lam đặc trưng. Mép lá nguyên, đầu lá thường tròn. Bề mặt lá có lông tơ mịn.
- Hoa có kích thước nhỏ, đường kính khoảng 2 – 3 cm, hình phễu hoặc chuông nông, với 5 cánh hoa thường dính liền nhau. Màu hoa chủ yếu là màu xanh lam tím hoặc xanh da trời, phần gốc của cánh hoa thường có màu trắng tạo thành một tâm sáng ở giữa. Hoa thường mọc ở nách lá, gần phía đầu ngọn của các cành đã phân nhánh.
- Một đặc điểm rất nổi bật của hoa thanh tú là chúng chỉ nở vào ban ngày khi có đủ ánh nắng mặt trời; hoa sẽ cụp lại vào buổi tối hoặc những ngày trời u ám, thiếu sáng.
Cây ra hoa liên tục và kéo dài, thường từ cuối mùa xuân đến mùa thu (khoảng tháng 5 đến tháng 11). Trong suốt mùa hoa, các bông hoa mới nở kế tiếp nhau, tạo nên vẻ đẹp sinh động.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Đây là loài đặc hữu của Nam Mỹ, Brazil là vùng khí hậu nhiệt đới. Hoa ưa khí hậu ấm áp, nhiệt độ lý tưởng cho sự phát triển và ra hoa là 18 – 29°C. Cây chịu lạnh rất kém và không chịu được sương giá; nhiệt độ dưới 5°C kéo dài có thể làm cây bị chết. Cây không có yêu cầu đặc biệt cao về độ ẩm không khí nhưng phát triển tốt hơn ở nơi có độ ẩm vừa phải.
3. Tác dụng
Hoa thanh tú là loài cây thân thảo thấp, mọc lan hoặc rủ, rất được ưa chuộng trồng làm viền, phủ nền hoặc trong chậu, giỏ treo nhờ vẻ đẹp duyên dáng của hoa và sự dễ dàng trong chăm sóc tương đối. Cây mang lại những mảng màu xanh lam tím dịu dàng cho khu vườn.
II. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
Cây ưa đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, có khả năng giữ ẩm tốt nhưng đồng thời phải thoát nước hiệu quả để tránh úng rễ. Độ pH đất phù hợp là từ hơi chua đến trung tính. Khi trồng chậu, bạn có thể sử dụng các loại đất trồng hoa kiểng có bán sẵn hoặc tự trộn hỗn hợp gồm đất thịt nhẹ, mùn hữu cơ, trấu hun hoặc đá perlite để tăng độ tơi xốp. Luôn đảm bảo chậu trồng có lỗ thoát nước đầy đủ ở đáy.
- Ánh sáng là yếu tố rất quan trọng để sai hoa và giữ được dáng cây nhỏ gọn. Cây cực kỳ ưa nắng và cần được trồng ở vị trí có ánh nắng mặt trời ít nhất 6 – 8 giờ mỗi ngày. Nếu trồng ở nơi thiếu nắng hoặc bóng râm, cây vẫn có thể sống nhưng sẽ dễ bị vươn dài, thưa lá, màu sắc lá kém tươi và lượng hoa sẽ giảm đáng kể.
- Trong suốt mùa sinh trưởng, cần giữ cho đất luôn có độ ẩm đều đặn. Tưới nước khi lớp đất mặt bắt đầu se khô. Khi tưới, nên tưới đẫm cho đến khi nước chảy ra khỏi lỗ thoát nước dưới đáy chậu. Cây chịu hạn khá tốt khi đã trưởng thành nhưng không nên để đất khô hoàn toàn trong thời gian dài. Vào mùa đông, cần giảm đáng kể lượng nước tưới, giữ cho đất hơi khô hơn.
- Do cây ra hoa liên tục trong thời gian dài nên cần được cung cấp đủ dinh dưỡng. Khi trồng, nên bón lót một ít phân hữu cơ hoai mục hoặc phân tan chậm. Trong giai đoạn sinh trưởng, có thể bón phân thúc định kỳ bằng các loại phân NPK cân đối hoặc phân bón dạng lỏng chuyên dùng cho hoa, khoảng 2 – 4 tuần một lần. Ngừng bón phân hoàn toàn vào mùa đông khi cây ngừng phát triển.
- Để cây có dáng bụi rậm rạp, sai hoa và gọn gàng, việc cắt tỉa và bấm ngọn rất quan trọng. Khi cây còn non, nên bấm ngọn vài lần để khuyến khích cây phân nhiều nhánh. Sau mỗi đợt hoa rộ, hoặc khi thấy cành nhánh mọc quá dài làm mất dáng, bạn có thể cắt tỉa lại. Thời điểm là mùa xuân hoặc sau các đợt hoa chính.
- Thay chậu (đối với cây trồng chậu): Nếu trồng trong chậu và muốn duy trì cây qua nhiều năm (ở những vùng có thể qua đông), nên thay chậu mỗi 1 – 2 năm một lần vào mùa xuân. Chọn chậu mới, bỏ một phần đất cũ và rễ già hoặc hư hỏng trước khi trồng vào đất mới.
Cây thường khá khỏe mạnh và ít bị sâu bệnh tấn công. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết nóng khô kéo dài, cây có thể bị nhện đỏ gây hại (chủ yếu ở mặt dưới lá). Có thể phòng trừ bằng cách phun nước vào mặt dưới lá thường xuyên hoặc dùng thuốc đặc trị nếu bị nặng. Bệnh thối xám có thể xuất hiện nếu cây bị ẩm ướt quá mức và môi trường trồng thiếu thông thoáng; cần cải thiện điều kiện trồng và loại bỏ kịp thời các bộ phận bị bệnh.
III. Phương pháp nhân giống
Hoa thanh tú có thể được nhân giống bằng cả hạt và giâm cành, trong đó giâm cành thường cho kết quả nhanh và đảm bảo đặc tính cây mẹ.
1. Giâm cành
Nên thực hiện vào mùa hè. Chọn các ngọn cành khỏe mạnh, cắt đoạn dài khoảng 7.5 – 12.5 cm, tỉa bớt lá ở phần gốc và loại bỏ hoa/nụ. Nhúng gốc cành vào dung dịch hormone kích rễ (nếu có), rồi cắm vào giá thể tơi xốp, thoát nước tốt (như hỗn hợp cát và than bùn).
Để giữ ẩm, có thể trùm túi nilon lên chậu và đặt ở nơi có ánh sáng gián tiếp, sáng sủa, tránh nắng trực tiếp. Giữ giá thể luôn ẩm. Khi cành đã ra rễ ổn định (thường sau vài tuần đến một tháng), cẩn thận cấy sang chậu riêng chứa đất trồng thông thường. Tiếp tục chăm sóc cây con trong nhà qua mùa đông ở những vùng lạnh, rồi đem trồng ra vườn hoặc chậu lớn hơn vào mùa xuân năm sau.
2. Gieo hạt
Bắt đầu gieo hạt trong nhà khoảng 8 – 10 tuần trước khi dự kiến hết đợt sương giá cuối cùng. Hạt giống có thể tự thu từ cây hoặc mua sẵn. Gieo hạt vào khay hoặc chậu chứa giá thể ươm hạt tơi xốp, sau đó phủ một lớp đất mỏng khoảng 0.6 cm lên trên. Luôn giữ cho giá thể ẩm (không sũng nước) và đặt ở vị trí có nắng ấm trong nhà, với nhiệt độ duy trì trên 18°C.
Nếu có đậy nilon lên khay gieo để giữ ẩm, cần mở ra thông khí hàng ngày khoảng 20 phút để tránh nấm mốc. Khi cây con đã mọc được vài cặp lá thật, cẩn thận cấy chúng sang các chậu nhỏ riêng và tiếp tục chăm sóc cho đến khi đủ cứng cáp để trồng ra ngoài trời sau khi đã qua nguy cơ sương giá.
