Hoa mẫu đơn: Đặc điểm, ý nghĩa, giá, cách trồng & chăm sóc

Hoa-mẫu-đơn-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-giá,-cách-trồng-&-chăm-sóc

Hoa mẫu đơn là một chi thực vật có tên khoa học là Paeonia, thuộc họ Paeoniaceae với khoảng 35 loài trong chi này. Tiếng Hy Lạp của paeonia nghĩa là “cây chữa bệnh”, hoa mẫu đơn trước đây được trồng vì những tác dụng chữa bệnh nhưng với tán lá rộng và hoa to, thơm, ngày nay nó được trồng làm giá trị cảnh quan.

Chi Paeonia có 33 loài thực vật và chủ yếu là cây rụng lá, cây thân thảo hoặc cây bụi, tất cả đều có nguồn gốc từ vùng ôn đới Á – Âu ngoại trừ 2 loài ở Bắc Mỹ. Loài nổi bật nhất của chi là Paeonia tenuifolia và nó còn được gọi là thược dược Trung Quốc.

Lịch sử

Khoảng 400 năm trước Công nguyên bác sĩ nổi tiếng người Hy Lạp Hippocrates đã sử dụng loại cây này để điều trị bệnh động kinh, điều hòa kinh nguyệt và đẩy nhau thai ra ngoài sau khi sinh con. Khoảng 2000 năm trước, Trung Quốc đã bắt đầu trồng hoa mẫu đơn làm cây thuốc để điều trị gan yếu hoặc máu kém.

Phải đến 500 năm sau khi triều đại nhà Tống lên ngôi (960 – 1279), hoa mẫu đơn mới được đánh giá cao về tính thẩm mỹ và hương thơm nên nó được dùng để trang trí cho các cung điện hoàng gia, truyền cảm hứng cho các nghệ nhân hội họa, đồ sứ, đồ gốm… Cho tới nay nó đã được coi là nữ hoàng của các loài hoa.

Hoa-mẫu-đơn-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-giá,-cách-trồng-&-chăm-sóc
Hoa-mẫu-đơn-Đặc-điểm,-ý-nghĩa,-giá,-cách-trồng-&-chăm-sóc

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

Nhìn chung, các loài thuộc chi Mẫu đơn có đặc điểm hình thái khá tương đồng nhau, ví dụ lá to mọc so le, hình lông chim hoặc ba lá kép, thùy lá xẻ sâu. Hoa to và đẹp, mọc đơn độc ở đầu cành hoặc đôi khi mọc thành chùm gồm các màu đỏ, màu vàng, trắng hoặc tím; lá đài 3 – 5 hình trứng rộng, kích thước khác nhau; cánh hoa 5 – 13 hình trứng ngược; nhị hoa nhiều, phát triển ly tâm, chỉ sợi hẹp, bao phấn màu vàng, chia thùy dọc. Lá noãn hầu hết có 2 – 3 lá noãn, đầu nhụy phẳng cuộn ra ngoài. Khi nang trưởng thành, chúng tách ra theo đường khâu bụng của lá noãn, có nhiều hạt, màu đen hoặc nâu sẫm.

thân-rễ-củ-của-cây-hoa-mẫu-đơn
thân-rễ-củ-của-cây-hoa-mẫu-đơn

2. Các loài chính

2.1. Paeonia lactiflora

  • Ra hoa từ tháng 4 -tháng 6
  • Cây lâu năm, có thể sống gần 100 năm
  • Có nguồn gốc từ các vùng ôn đới ở Bắc bán cầu (Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Á).
  • Cây cao từ 70 – 100 cm, có hoa đơn, bán kép hoặc hoa kép (màu trắng, kem, hồng và đỏ).

2.2. Paeonia suffruticosa và Paeonia lutea

  • Ra hoa từ cuối tháng 3 – cuối tháng 5
  • Có nguồn gốc từ ở vùng núi Trung Quốc và Nhật Bản
  • Cây bụi hoặc thân gỗ nhỏ
  • Hoa lớn màu hồng, trắng, đỏ hoặc tím, đường kính hoa 15 – 25 cm.

2.3. Paeonia suffruticosa

Cây bụi rụng lá cao 1 – 2 m, phân nhánh tốt, rộng bằng chiều cao. Cây phát triển chậm, có thể chỉ ra hoa sau 2 – 3 năm sau khi trồng nhưng nó có khả năng sống tới 50 năm. Hoa có đường kính 15 –  30cm.

3. Đặc điểm sinh trưởng

Cây thường chỉ hoa sau 2 – 3 năm trồng, cây bụi thậm chí còn phát triển chậm hơn khi phải mất khoảng 7 năm mới có thể ra hoa. Do đó khi mua cần so sánh kích thước gốc, số mắt hay số cành.

II. Tác dụng & ý nghĩa của hoa

1. Tác dụng làm thuốc

Rễ của hầu hết các loài mẫu đơn đều được dùng làm thuốc và có tác dụng tốt nhất trong điều trị chống co thắt, giảm đau, tan máu đông.

1. Chống oxy hóa

Chiết xuất vỏ cây và rễ mẫu đơn trắng có thể ức chế sự phân cắt DNA pUC18 do phenylhydroquinone (PHQ) gây ra, có thể loại bỏ các gốc superoxide và hydroxyl do hóa chất tạo ra. Gallopaeoniflorin được phân lập từ dịch chiết 3,4,6-penta- O-galloyl-β-D-glucose (PGG) có khả năng chống oxy hóa mạnh. Chiết xuất ethanol từ rễ cây có chứa axit gallic và axit methyl gallic, có tác dụng chống nhiễm độc gen. còn chiết xuất ethanol của các bộ phận trên mặt đất có hoạt tính ức chế đối với urease và α-chymotrypsin.

2. Chống hình thành khối u

Chiết xuất metanol của vỏ cây có thể ức chế sự bám dính của KDR/Rlk-1-Fc và sự hóa rắn của VEGF165. Dịch chiết từ rễ mẫu đơn trắng có tác dụng ức chế dòng tế bào HepG2 và Hep3B. PGG ức chế sự phát triển của tế bào ung thư ở người khi thí nghiệm. Resveratrol được phân lập từ hạt có tác dụng ức chế sự tăng sinh tế bào và gây ra tổn thương DNA.

3. Kháng vi sinh vật gây bệnh

Dịch chiết metanol từ lá có tác dụng trị mụn cóc và có hoạt tính ức chế mạnh đối với virus HIV-I và virus herpes simplex. Chiết xuất rễ có thể ức chế sự phát triển của nấm ở nồng độ 5-10mg/mL. Nó cũng cho thấy tác dụng chống enterovirus.

4. Tặng cường miễn dịch

Glycoside của hoa ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch tế bào, miễn dịch dịch thể và viêm nhiễm như viêm khớp dạng thấp và bệnh lupus ban đỏ. Sự kết hợp giữa TGP và methotrexate trong điều trị viêm khớp có tác dụng tốt.

5. Bảo vệ tim mạch

Chiết xuất từ ​​các phần khác nhau của rễ Paeonia lactifolia có tác dụng chống đông máu khi thí nghiệm trên máu chuột, làm giảm đáng kể lượng cholesterol toàn phần, lipoprotein mật độ thấp và chất béo trung tính.

2. Ý nghĩa

Đối với người Trung Quốc, hoa mẫu đơn mang nhiều biểu tượng khác nhau về vẻ đẹp và tình yêu, nhưng nó cũng là biểu tượng của một cuộc sống thịnh vượng và thành công trong xã hội. Đối với phương Tây, hoa mẫu đơn là biểu tượng của sự chân thành và nhút nhát.

hướng-dẫn-trồng-&-chăm-sóc-hoa-mẫu-đơn
hướng-dẫn-trồng-&-chăm-sóc-hoa-mẫu-đơn

III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc hoa

1. Trồng cây

Tốt nhất nên trồng mẫu đơn thân thảo vào mùa thu còn đối với loài thân gỗ hoặc cây bụi thì có thể trồng vào mùa xuân nhưng mùa thu vẫn là lý tưởng nhất cho tất cả các giống, loài. Nếu bạn trồng vào mùa xuân thì sẽ chỉ ra hoa khi sang năm sau.

  • Đào một hố sâu 50cm sau đó thêm đất mùn và phân chuồng bón lót xuống.
  • Để bầu cây vào hố sao cho bầu sâu xuống khoảng 5 – 10cm. Nếu là cây thân thảo thì đặt bộ rễ sâu ~3cm và cách nhau 60 – 100cm.
  • Phủ và nén đất lại, sau đó tưới nước.
trồng-cây-từ-thân-củ
trồng-cây-từ-thân-củ

2. Chăm sóc cây

Mẫu đơn rất cứng cáp, nó có thể chịu được sương giá và nhiệt độ dưới -15°C.

  • Trong 2 – 3 năm đầu trồng thì nên tưới nước thường xuyên. Sau khi đã phát triển thì có thể chịu hạn tốt.
  • Thêm phân chuồng đã ủ vào gốc cây 1 năm/ lần vào mùa thu để duy trì độ phì nhiêu của đất. Đối với mẫu đơn thân gỗ, bạn có thể bón thêm phân hữu cơ hoặc phân bón loại NPK 5-10-10 để cây có thể bổ sung dinh dưỡng dự trữ sau khi cây ra hoa. Tuy nhiên, hãy cẩn thận không thêm quá nhiều phân đạm (N) vì có thể ảnh hưởng đến chất lượng hoa ở vụ sau.
  • Cắt tia tạo dáng cho cây vào tháng 2 – 3, khi chồi của nó bắt đầu ra hoa. Cắt những cành chết, cành dài, cành nhiều lá và cắt bỏ những bông đã nở bị phai màu.
Bệnh-đốm-nâu-xuất-hiện-trên-lá
Bệnh-đốm-nâu-xuất-hiện-trên-lá

IV. Phương pháp nhân giống

Nhân giống hoa mẫu đơn bao gồm gieo hạt, giâm cành và phân chia nhưng phân chia thường là phương pháp chính. Thời điểm thích hợp để phân chia rễ là từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 10.

1. Phân chia rễ

Đầu tháng 9, đào  cả cây lên và cẩn thận giữ nguyên bộ rễ. Cắt bỏ hết tán lá, giữ lại những đoạn thân ngắn để biết nên trồng theo hướng nào. Rửa sạch rễ bằng nước để có thể nhìn thấy chồi mắt. Dùng dao cắt sao cho mỗi chùm rễ có tối thiểu 2 – 3 chồi mắt rồi trồng vào các luống đã chuẩn bị sẵn. Cây con có thể ra hoa sau ít nhất 2 năm trồng.

các-phương-pháp-nhân-giống-mẫu-đơn
các-phương-pháp-nhân-giống-mẫu-đơn

2. Gieo hạt

Để nhân giống bằng hạt, nên gieo hạt ngay khi hạt đã trưởng thành, gieo hạt càng muộn thì tỷ lệ nảy mầm càng thấp. Cây con cũng phát triển chậm, một số nụ chỉ nở sau khi gieo hạt 3 – 4 năm.

3. Giâm cành

Phương pháp cắt cành có thể là cắt gốc hoặc cắt thân. Để tiết kiệm, vào mùa thu có thể thu gom những rễ gãy, cắt thành từng đoạn dài 5 – 10 cm rồi chôn xuống đất ở độ sâu 10 – 15 cm. Còn nếu cắt cành thì khoảng hai tuần trước khi cây ra hoa, lấy cành có 2 chồi mắt, cắm sâu khoảng 3cm vào đất cát, đặt ở nơi bóng râm và tưới nước thường xuyên. Rễ có thể sẽ mọc sau 1.5 – 2 tháng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.