Hoa lưu tô nở vào tháng 4 hàng năm trắng xóa cả một khoảng vườn giống như tuyết mùa hạ nên nó còn được gọi là hoa tuyết tháng tư, tên khoa học của nó là Chionanthus retusus và là một loại cây rụng lá thuộc chi Rìa thuộc họ Oleaceae (họ Dầu). Thời gian ra hoa dài khoảng nửa tháng, ngọn hoa trắng thơm với cánh hoa mảnh mai, giản dị nhưng vẫn toát lên vẻ quý phái và trang nhã cho khu vườn.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Hoa lưu tô là cây bụi hoặc cây gỗ rụng lá, cao có thể đạt 20 mét. Cành non màu nâu xám hoặc đen xám, hình trụ, mọc xòe ra, không lông. Cành non màu vàng nhạt hoặc nâu, có lông tơ ngắn thưa hoặc dày.
- Lá hình chữ nhật, hình elip hoặc hình tròn, mép lá nguyên hoặc có răng cưa nhỏ, dài 3 – 12 cm, đầu lá tròn tù, đôi khi lõm xuống hoặc nhọn, gốc lá tròn hoặc hình nêm rộng. Khi còn non, mặt trên dọc theo gân lá có lông dài, mặt dưới có lông dài, mép lá có lông mi; cuống lá dài 0.5 – 2 cm, có lông quăn màu vàng dày đặc. Có 3- 5 đôi gân bên, hơi lồi hai bên hoặc hơi lõm ở mặt trên, gân giữa ở mặt dưới nổi rõ và có lông.
- Cụm hoa dạng chùy xim dài 3 – 12 cm mọc ở đầu cành, gần như không lông, lá bắc hình dải, dài 0.2 – 1 cm, có lông tơ. Hoa đơn tính khác gốc hoặc hoa lưỡng tính; cuống hoa dài 0.5 – 2 cm, mảnh, không lông; đài hoa dài 1 – 3 mm, 4 thùy sâu, thùy dài 0.5 – 2.5 mm; tràng hoa màu trắng, 4 thùy sâu, thùy hình dải-mác ngược, dài 1.5 – 2.5 cm, rộng 0.5 – 3.5 mm, ống tràng ngắn, dài 1.5 – 4 mm; nhị ẩn trong ống tràng hoặc hơi thò ra. Thời kỳ ra hoa tháng 3 – 6.
- Quả hình bầu dục phủ bột màu trắng, dài 1 – 1.5 cm, đường kính 6 – 10 mm, màu xanh hoặc đen. Thời kỳ ra hoa tháng 3 – tháng 6 và thời kỳ đậu quả tháng 6 – tháng 11.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Cây ưa ánh sáng mặc dù có thể chịu bóng râm, chịu lạnh và hạn hán tốt, tốc độ sinh trưởng chậm nhưng tuổi thọ cao tới 100 năm, sống được ở đất cằn cỗi. Đất trồng tốt nhất là đất thịt pha cát màu mỡ, chịu kiềm nhẹ với độ pH tới 8.7 + hàm lượng muối 0,2% trong đất, nhưng nó thích đất trung tính và hơi chua, chịu được hạn hán chứ không chịu được ngập úng. Nó có thể chịu được nhiệt độ xuống -20 tới -25°C.
Thời kỳ nở hoa từ cuối tháng 4 – đầu tháng 5.
II. Tác dụng & ý nghĩa của cây
1. Tác dụng
1.1. Cảnh quan sân vườn
Cành và thân cây chắc chắn, khó bị gãy đổ do gió và ít bị sâu bệnh. Vào mùa xuân, lá cây có màu xanh non mướt, cây nở đầy hoa trắng như tuyết, tạo nên một cảnh quan rất bắt mắt, thích hợp làm cây trồng ven đường và cây cảnh trong vườn. Quả có thể thu hút chim. Hoa và lá non phơi khô có thể dùng để pha trà, có mùi thơm dễ chịu. Gỗ cứng, vân gỗ chặt chẽ, có thể dùng để chế tạo các loại dụng cụ khác nhau.
1.2. Pha trà
Trong “Trung Quốc kinh tế thực vật chí” (Sách về các loài thực vật có giá trị kinh tế của Trung Quốc) có ghi chép: Hoa và lá non của cây tuyết có thể dùng để làm trà Nọa mễ. Vào mùa xuân, hái lá non, vào mùa hè, hái hoa, phơi âm can (phơi trong bóng râm cho khô) là có thể sử dụng. Sau khi pha, trà có hương thơm thanh khiết, sảng khoái, mang một hương vị đặc biệt, có tác dụng giải nhiệt, giải khát.
2. Ý nghĩa
Ý nghĩa của hoa là biểu tượng cho “sự thuần khiết”, “cao quý” và “tình yêu”.
III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
Nên trồng vườn, thời điểm trồng thích hợp là vào khoảng đầu tháng 3, ngay trước khi chồi mới xuất hiện. Chọn đất cát pha, tầng đất sâu, nên cày sâu, đồng thời bón phân hữu cơ, sau đó cày bừa đất để đảm bảo đất cát pha tơi xốp và mặt đất bằng phẳng, có thể giúp tỷ lệ cây con mọc lên rõ rệt sau khi gieo hạt. Nếu bạn trồng một cây lớn thì chống đỡ để cây không bị đổ, đặt xuống hố, lấp đất vào hố và phủ rơm rạ hoặc lá rụng xung quanh gốc để cây không bị khô cho đến khi bén rễ.
1. Trồng & chăm sóc
- Trong 3 năm đầu cần tăng cường tưới nước và phân bón, ưu tiên phân hữu cơ (phân chuồng đã ủ) làm phân bón, kết hợp bón phân đạm 1 lần để cây sinh trưởng nhanh và lặp lại vào năm sau. Đầu tháng 8 bón phân lân và kali 1 lần, cuối mùa thu bón phân hữu cơ một lần. Từ năm thứ 4 trở đi, bạn chỉ cần bón thúc bằng phân chuồng 1 lần vào cuối mùa thu.
- Sau khi trồng cây con thì nên tưới nước ngay, lần thứ 2 và 3 cứ sau 5 ngày, sau đó 10 ngày 1 lần.
- Khi cây con cao khoảng 1.5 mét, tất cả các nhánh mọc ra từ thân chính cần được cắt tỉa thưa, chỉ để nguyên thân chính (không tỉa). Năm sau chọn 3 hoặc 4 cành khỏe mạnh làm thân chính và tiếp tục tỉa thưa nhánh của các cành chính này. Lặp lại khoảng 1 – 2 năm tới và dừng lại sẽ được hình dáng cơ bản của cây.
2. Kiểm soát sâu bệnh
Sâu bệnh lớn nhất của hoa lưu tô trong giai đoạn cây con là sâu bọ, bạn có thể phun dung dịch trichlorfon tỷ lệ 1:1000 lần nước lên lá để trừ sâu bọ. Nếu xuất hiện sâu bướm gai màu vàng thì có thể phun 20% Diflubenzuron tỷ lệ 1:7000 lần hoặc fenoxycarb 25% 1:300 lần nước.
Bệnh thường gặp là bệnh đốm nâu, do nhiễm nấm Deuterotype và rất dễ xảy ra trong thời kỳ nhiệt độ cao, độ ẩm cao. Ở giai đoạn đầu của bệnh, trên lá xuất hiện nhiều đốm nâu nhỏ sau lan rộng khiến toàn bộ lá khô và rụng. Bạn có thể phun 75% chlorothalonil tỷ lệ 1:800 lần hoặc 50% carbendazim tỷ lệ 1:500 lần, 10 ngày/ lần.
IV. Phương pháp nhân giống
1. Giâm cành
Có thể tiến hành giâm cành vào mùa thu, tháng 7 – 8. Thông thường, người ta sẽ chọn cành đã hóa gỗ nửa năm tuổi, cắt thành đoạn 10 – 20cm. Thường chọn đất cát pha làm giá thể giâm cành, nhưng trước khi giâm cành, cần phải khử trùng bằng pentachloronitrobenzen. Trước khi giâm thì nên nhúng cành vào dung dịch kích rễ để tăng tỷ lệ nảy mầm.
2. Gieo hạt
Vào mùa thu, quả chín và chuyển sang màu đen thì thu hoạch quả sau khi chín vào tháng 9 – 10, tách hạt và khử trùng bằng cách ngâm hạt trong dung dịch thuốc tím 0,1% 2 ngày để khử trùng hạt giống, kết hợp dùng tay chà xát lớp vỏ nâu của hạt để hạt dễ nảy mầm hơn. Phủ đất dày 5mm lên hạt sau khi gieo sâu 5mm rồi phủ kín bằng màng nhựa nilon. Chú ý tưới nước cho đất kết hợp làm cỏ để đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao nhất. Khi lá đã mọc được 3 – 4 lá thì có thể đem trồng ra vườn.
Nếu mọi việc suôn sẻ thì hạt gieo vào mùa thu có thể nảy mầm vào mùa xuân năm sau (tức là mất 5 – 6 tháng), nhưng có thể phải mất tới 10 năm để bắt đầu nở hoa. Hơn nữa, khi mới nở hoa không có nhiều, có nhiều trường hợp hoa chỉ nở chỗ này chỗ kia, số lượng hoa sẽ tăng dần theo từng năm.
