Hoa lồng đèn hay còn gọi là hoa phước, tên khoa học của nó là Fuchsia, loài nổi bật nhất trong chi này là Fuchsia hybrida, đây là một loài lai. Nó còn có tên gọi khác là hoa vân anh.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Hoa lồng đèn là cây bán bụi, thân mọc thẳng, cao 50 -200 cm, đường kính 6 – 20 mm, phân nhiều cành, có lông tơ ngắn và lông tuyến, khi già dần nhẵn; cành non có màu đỏ.
- Lá mọc đối, hình trứng hẹp, dài 3 – 9 cm, rộng 2.5 – 5 cm, lá ở giữa lớn hơn, đầu lá nhọn dần, gốc lá hình tim nông, mép lá có răng cưa nông thưa thớt. Gân lá thường có màu đỏ, gân bên 6 – 11 cặp, nối lại thành vòng gần mép lá; hai mặt, đặc biệt là trên gân mặt dưới, có lông tơ ngắn; cuống lá dài 2 – 3.5 cm, thường có màu đỏ, có lông tơ ngắn; lá kèm hình dùi, dài khoảng 1.5 mm, sớm rụng.
- Hoa lưỡng tính, mọcđơn độc, hiếm khi mọc thành cặp, mọc ở nách lá hoặc đỉnh thân cành, rủ xuống.
- Cuống hoa mảnh, màu xanh lục nhạt hoặc có màu đỏ, dài 3 – 7 cm; ống hoa màu đỏ, phần trên lớn hơn, dài 1 – 2 cm, đường kính 3 – 5 mm, cùng với cuống hoa có lông tơ ngắn.
- Lá đài 4, màu đỏ, hình chữ nhật hoặc hình mác dài 2 – 3 cm, rộng 4 – 8 mm, đầu nhọn dần, cong ra sau khi nở.
- Màu sắc cánh hoa đa dạng: đỏ tía, đỏ, hồng, trắng, hình trứng ngược dài 1 – 2.2 cm, đầu hơi lõm.
- Nhị 8, vòng ngoài dài hơn, chỉ nhị màu đỏ, phần thò ra ngoài ống hoa dài 1.8 – 3 cm, bao phấn màu đỏ tía, hình chữ nhật, dài 2 – 3 mm, đường kính khoảng 1 mm, phấn hoa màu hồng.
- Bầu nhụy hình trứng ngược, dài 5 – 6 mm, đường kính 3 – 4 mm, có lông tơ, 4 ô, mỗi ô có nhiều noãn. vòi nhụy màu đỏ, dài 4 – 5 cm, gốc được bao quanh bởi đĩa hoa hình chén nông màu xanh lục; đầu nhụy màu nâu, dài khoảng 3 mm, đường kính khoảng 1.5 mm, đỉnh xẻ 4 thùy nông.
- Quả màu đỏ tía, hình trứng ngược, dài khoảng 1 cm. Thời kỳ ra hoa tháng 4 – 12.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Hoa lồng đèn có nguồn gốc từ các nước Trung và Nam Mỹ như Peru, Chile, Argentina, Bolivia, Mexico. Tại Việt Nam, cây cũng được trồng phổ biến ở các vùng có khí hậu mát mẻ như Đà Lạt, Sa Pa, Mộc Châu. Ở những vùng có khí hậu mát mẻ (như Đà Lạt, Sa Pa), cây có thể ra hoa liên tục từ khoảng tháng 11 đến tháng 5 năm sau, thời gian ra hoa kéo dài đến nửa năm.
Cây ưa môi trường mát mẻ, ẩm ướt, sợ nhiệt độ cao và ánh sáng mạnh, kỵ nắng nóng oi bức và mưa dầm. Cây thích đất hơi chua, tơi xốp, màu mỡ, giàu mùn và thoát nước tốt. Khi nhiệt độ mùa hè >30°C, cây sinh trưởng cực kỳ chậm; > 35°C, cây có thể bị chết héo, nhiệt độ cũng không nên thấp hơn 5°C, nếu dưới 5°C cây dễ bị tổn thương do lạnh.
II. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
Bạn có thể sử dụng đất trồng hỗn hợp gồm 2 phần than bùn, 2 phần đất mùn lá, 1 phần đá trân châu và nếu có thể thì thêm một lượng phân hữu cơ đã ủ làm phân bón lót.
- Nhiệt độ phát triển lý tưởng nhất là 10 – 28°C. Vào mùa hè nên xịt nước lên lá nhiều lần trong ngày để giảm nhiệt độ và tăng độ ẩm không khí.
- Cây có nhu cầu về ánh sáng tương đối thấp. Đặt cây ở những vị trí sáng sủa trong nhà như gần cửa sổ, mỗi ngày chỉ cần khoảng 2 giờ nắng trực tiếp là đủ để sinh trưởng lẫn ra hoa. Tuy nhiên, vào mùa thu đông, nếu cây nhận được 4 – 6 giờ nắng trở lên sẽ dễ ra hoa rộ hơn.
- Tưới nước không đủ hoặc không khí quá khô thì nó sẽ rụng lá, hoa lẫn nụ. Nếu không đủ ánh sáng hoặc mùa đông quá ấm áp thì nó có thể không nở hoa.
- Vì loài này sinh trưởng nhanh và nở hoa thường xuyên nên trong thời kỳ cây sinh trưởng cần bón phân loãng hường xuyên 10 ngày / lần. Trong thời kỳ ra hoa bón phân lân mỗi tháng một lần, ngừng bón khi nhiệt độ cao. Bón xong nên tưới nước ngay.
Khi hoa đã nở xong thì cắt bỏ càng sớm càng tốt. Khi cây đã nở hoa hết hoàn toàn thì hãy cắt toàn bộ cây xuống còn khoảng 1/2 chiều cao để nó lấy lại đà và bắt đầu phát triển vào mùa thu mát mẻ.
Kiểm soát sâu bệnh
Hoa lồng đèn thường bị bệnh héo rũ và bệnh gỉ sắt. Dùng Carboxin 20% EC pha loãng 1:400 lần nước phun để phòng trừ bệnh gỉ sắt. Dùng dung dịch axit axetic 10% (thuốc kháng khuẩn 401) pha loãng 1:1000 lần nước để tưới vào đất để phòng trừ bệnh héo rũ.
Nếu thông gió kém, cây cũng dễ bị rệp (aphids), rệp sáp (scale insects/mealybugs) và rầy phấn trắng (whiteflies) gây hại. Có thể dùng Dimethoate 40% EC pha loãng 1:1000 lần phun diệt. (Lưu ý: Dimethoate là thuốc trừ sâu có độc tính tương đối cao, cần cẩn trọng khi sử dụng và tuân thủ các biện pháp an toàn).
Một số dấu hiệu thường gặp
- Lá vàng: Việc lá dưới cùng già đi và chết là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu lá vàng hàng loạt (không chỉ lá già nhất), cần kiểm tra cây xem có bị tấn công bởi các loài sâu hại như nhện đỏ, rầy phấn trắng, rệp, hay bọ trĩ không. Lá vàng cũng có thể do biến động nhiệt độ đột ngột, trời quá nóng, thiếu ánh sáng, tưới quá nhiều hoặc để đất quá khô, hoặc tưới bằng nước quá cứng (nước có nhiều khoáng chất). Cháy nắng cũng là một nguyên nhân. Một nguyên nhân khác là do thiếu chất (chlorosis), thường xảy ra khi thiếu sắt và magiê.
- Lá mất sức trương (lá héo, rũ): Nguyên nhân thường gặp nhất là tưới không đủ nước. bÍt gặp hơn là do tưới quá nhiều nước. Khi trời quá nóng, bộ rễ cây có thể bị quá nhiệt và ngừng hoạt động bình thường, khiến lá mất sức trương.
- Không ra hoa hoặc ra hoa ít: Nguyên nhân có thể là không đủ ánh sáng, trời quá nóng, thường xuyên để đất quá khô, cây bị kiệt sức do phải sinh trưởng ép buộc vào mùa thu đông (đáng lẽ phải được ngủ đông).
- Rụng nụ: Thường xảy ra do đất bị quá khô hoặc thậm chí chỉ do thay đổi vị trí đặt cây đột ngột.
III. Phương pháp nhân giống
Các phương pháp nhân giống hoa lồng đèn chính là giâm cành và nhân giống theo lớp. Đối với giâm cành, bạn chọn những cành khỏe của cây phát triển mạnh, cắt thành mỗi đoạn dài 10 – 15cm sao cho trên cành có 2 – 3 đốt thân, để lại 1 cặp lá phía trên, phía dưới cắt gần đốt rồi ngâm vào dung dịch thuốc tím 0.1% (hoặc dung dịch kích rễ khác) trong 30 phút. Sau khi lấy ra thì ngâm trong nước sạch từ 24 – 48 giờ trước khi giâm vào đất. Thời gian ra rễ khoảng 20 ngày.
Loài này cũng có thể được nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô nhưng chủ yếu thực hiện trong phòng thí nghiệm, người bình thường không đủ chuyên môn và thiết bị thì khó có thể làm được. Nhân giống bằng gieo hạt thường rất khó nảy mầm, tuy nhiên bạn có thể cân nhắc: Nhiệt độ tối ưu cho hạt nảy mầm là 15 – 24°C, gieo hạt nông và phủ một lớp đất mỏng lên sau khi gieo, hạt có thể nảy mầm sau 10 – 20 ngày.
