Hoa ban: Đặc điểm, tác dụng, cách trồng & chăm sóc

Hoa-ban-Đặc-điểm,-giá,-cách-trồng-&-chăm-sóc

Bauhinia là một chi thực vật có hoa đẹp thuộc họ Đậu, số lượng từ 200 – 300 loài, hầu hết trong số chúng mọc ở các khu rừng nhiệt đới ẩm và vùng cao nguyên Nam và Trung Mỹ, Đông Nam Á, Châu Phi và Úc. Người phương Tây ban đầu mô tả Bauhinia là “hoa lan của người nghèo”, cây có thể sống tới 40 năm. Hoa trong chi này gồm những bông hoa tuyệt đẹp với màu trắng, hơi vàng, chanh, đào, hồng, đỏ tươi, mâm xôi, hoa cà và tím.

Tên của chi này được đặt bởi nhà thực vật học người Pháp Charles Plumier để vinh danh các nhà thực vật học Thụy Sĩ, những người có đóng góp to lớn cho việc nghiên cứu và hệ thống hóa hệ thực vật Mỹ, anh em Caspar và Johann Baugin; sau này tên này đã được xác nhận bởi Carl Linnaeus trong “Critica Botanica”. Hoa Bauhinia đã trở thành biểu tượng chính trên quốc huy, cờ và tiền tệ của Hồng Kông kể từ năm 1965.

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

Hoa ban, ban Tây Bắc, ban trắng mà chúng ta đang nói tới có tên khoa học là Bauhinia variegata, là một loại cây thân gỗ nhỏ rụng lá vào mùa khô.

  • Cây cao trung bình 4 – 6m, có cây cao tới 15m trong tự nhiên, vỏ thân có màu nâu sẫm.
  • Lá có nhiều lông, gần tròn hoặc rộng hình trái tim, dài 8.5 – 13 cm và rộng 9 -14 cm. Mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông thưa, có 11 – 13 gân ở gốc, cuống lá dài 3,5 – 4 cm, có màu nâu và có lông.
  • Hoa mọc thành cụm ở đầu hoặc nách lá; lá bắc hình tam giác dài khoảng 3 mm; đài hoa hình ngọn lửa, dài khoảng 2.5mm; cánh hoa có màu đỏ tím dài 5 – 6.5 cm và rộng 2 – 3 cm, cuống hoa dài 5-8 cm. Có 5 nhị hoa trong đó có 3 nhị dài hơn, bầu nhụy có cuống dài, có lông mu. Thời kỳ ra hoa cao điểm là từ tháng 3 – 4.
  • Quả có hình dải băng, dẹt, dài 15 – 25cm và rộng 1.5 – 2cm, không có lông.
Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-hoa-ban
Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-hoa-ban

2. Đặc điểm sinh trưởng

Đây là cây ưa nắng, khí hậu ấm áp, nóng ẩm và không chịu lạnh. Thích đất chua và màu mỡ.

3. Các loài tương tự

  • Bauhinia purpurea hay móng bò tím có lẽ là loài phổ biến nhất được trồng trong nhà, hoa nở vào mùa thu với đường kính tới 10cm.
  • Bauhinia corymbosa là một loại cây thân gỗ nhỏ có hoa màu hồng tím, lá dài 5 cm hình trái tim với cuống lá dài 2 cm, quả dài 25 cm màu xanh lá cây và chuyển sang màu nâu khi chín.
  • Bauhinia tomentosa có hoa màu đỏ tía đậm bên trong những lá bắc màu vàng. Hoa chỉ nở trong 1 ngày, quả dài 10 cm.
  • Bauhinia monandra là một loài khá hiếm, dáng cây lùn nhưng phiến lá lớn. Hoa màu trắng nhưng đổi sẽ đổi dần thành màu hồng phấn trong vòng 24h.
  • Bauhinia acuminate hay móng bò trắng là loài cây bụi hoặc thân gỗ nhỏ, cây tự nhiên có thể cao tới 3m, cao 1.5m khi trồng trong nhà. Hoa có màu trắng dài 10 cm và nở trong 24 giờ sau đó héo.

II. Tác dụng & ý nghĩa của hoa

  • Vỏ cây có tác dụng để tẩy giun, amip, tiêu chảy và các rối loạn dạ dày.
  • Lá, chồi được sử dụng làm thức ăn cho gia súc, bao gồm cừu, dê và trâu bò, năng suất lá trung bình của một cây trưởng thành khoảng 20 – 22 kg mỗi năm.
  • Bột nghiền từ vỏ cây rất hữu ích trong việc điều trị các vết thương, bệnh ngoài da.
  • Nụ hoa khô được sử dụng trong điều trị bệnh trĩ, kiết lỵ, tiêu chảy và giun.
  • Rễ được dùng làm thuốc giải độc cho vết rắn cắn hoặc bệnh táo bón.

Cây còn giúp kiểm soát tình trạng xói mòn đất trên núi, làm bóng râm hoặc chắn gió.

III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây

Là một loại cây nhiệt đới nên nó có thể chịu được môi trường có độ ẩm và nhiệt độ cao như ở Việt nam, đồng thời có thể phát triển tốt trên mọi loại đất trừ đất sét nhưng ưa đất cát, đất mùn với sỏi. Nói chung đây là loại cây ít cần chăm sóc, chỉ cần đủ không gian và ánh sáng tự nhiên, cây có thể nở hoa vào năm thứ 3 sau khi trồng. Cây thích nghi tốt với mọi loại đất nhưng nhạy cảm với tình trạng đất thiếu kali, do đó hàng tháng nên tưới phân hữu cơ hoặc phân NPK hỗn hợp loãng, rút ngắn thời gian bón phân nếu trồng trong chậu.

Đối với cây trồng trong chậu thì có thể trộn hỗn hợp đất trồng là đất mùn lá, đất than bùn, cát hoặc đá trân châu theo tỷ lệ 2:2:1.

Trong quá trình trồng & chăm sóc cây có thể xuất hiện một số dấu hiệu không tốt như:

  • Thối rễ. Dấu hiệu là thân cây có màu đen, thân mềm và cảm giác úng nước, gốc cây xuất hiện nấm mốc màu trắng đồng thời có mùi thối bốc lên. Trong trường hợp này, bạn cần đào cây lên rồi đem rễ rửa sạch, khử trùng lại đất. Tiếp theo, ngâm rễ 3 tiếng trong chế phẩm diệt nấm như Oxychome. Sau đó phơi khô rễ một chút rồi trồng vào đất mới.
  • Nhiễm clo trong nước. Dấu hiệu là tán lá chuyển sang màu vàng nhưng gân lá vẫn xanh, nụ hoa rụng, mép lá cong lại, hoa bị biến dạng. Trong trường hợp này thì phun dung dịch có chứa sắt lên lá, cứ 1 tuần 2 lần.

Ngoài ra, cây có thể bị gây hại bởi các loài sâu bệnh khác như:

  • Từ cuối tháng 6 – 7, để phòng trừ sâu bướm thì bạn có thể phun trichlorfon tỷ lệ 1:800 – 1.200 lần nước khi đang ở giai đoạn ấu trùng hoặc phun 1:1.000 lần nước dung dịch dichlorvos , trichlorfon, fenitrothion, methamidophos và các loại thuốc trừ sâu khác. Có thể diệt rệp bằng cách phun 40% Dimethoate EC tỷ lệ 1:1000 lần nước.
  • Bệnh đốm góc chủ yếu xuất hiện trên lá làm cho lá có màu nâu vàng đến nâu đỏ sẫm, sau xuất hiện các đốm mốc nhỏ màu nâu đen. Đây là một bệnh do nấm và vi khuẩn Cercospora và Cercospora immitis, thường xảy ra từ tháng 7 – 9. Cần đốt bỏ các lá bị bệnh kết hợp phun 50% bột carbendazim tỷ lệ 1:700 – 1000 lần nước, 70% bột mancozeb tỷ lệ 1:800 – 1000 lần hoặc 80% mancozeb 1:500 lần nước, định kỳ phun 10 ngày/ lần và phun liên tiếp 3 – 4 lần.
Phương-pháp-nhân-giống-hoa-ban
Phương-pháp-nhân-giống-hoa-ban

IV. Phương pháp nhân giống

1. Gieo hạt

Thu hoạch những quả chín từ tháng 9 – 10, lấy hạt và chôn trong cát khô rồi để ở nơi thông thoáng qua mùa đông. Gieo hạt từ cuối tháng 3 – 4 năm sau. Trước khi gieo nên ngâm hạt trong nước ấm 60°C trong vài giờ và tiếp tục ngâm từ 3 – 5 ngày trong nước nguội rồi mới gieo vào đất, sau đó duy trì nhiệt độ >15°C, sau 2 tuần sau có thể có cây con, khi cây có 4 lá thì đem trồng vào vườn ươm, khoảng cách cây 30 – 40 cm.

2. Phân lớp (chiết cành)

Chọn những cành 1 – 2 năm tuổi sau đó cắt bỏ lớp vỏ rộng 1.5 – 2 cm theo vòng tròn rồi tẩm bột kích thích ra rễ, tạo bầu đất quanh vết cắt bằng đất tơi xốp + rêu sphagnum, sau đó tưới ẩm và buộc chặt hai đầu bằng nilon sau khi tưới nước.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.