Dạ ngọc minh châu: Đặc điểm, cách trồng & chăm sóc, nhân giống

Dạ ngọc minh châu có tên khoa học là Clerodendrum wallichii, tên được đặt để vinh danh nhà thực vật học và bác sĩ xuất sắc Nathaniel Wallich. Ông từng là người quản lý một vườn thực vật. Nhờ có ông mà nhiều chuyến thám hiểm, công trình khoa học và công việc lai tạo giống khác nhau đã được tiến hành. Những loài cây được lai tạo sau đó đã được gửi ra nước ngoài và được trồng trong các nhà kính.

Cây có hoa có màu trắng tuyết, chùm hoa hình rủ xuống như hoa tử đằng, các bông hoa nhỏ có hình dáng giống như những con bướm, thời gian hoa nở kéo dài 45 – 60 ngày và khi nở có các nhị và nhụy màu xanh ngọc lục bảo nhô ra rõ rệt trông rất bắt mắt. Một số nước còn gọi nó là hoa nhài rủ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết hơn về nó!

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

, là cây bụi mọc thẳng hoặc cây gỗ nhỏ thường xanh, cao 2 – 4 mét; cành non có 4 cạnh rõ, không lông, phần lõi (tủy) đặc.

• Phiến lá gần như chất da, hình mác thuôn dài, dài 11 – 18 cm, rộng 2.5 – 4 cm, đầu lá nhọn dần hoặc nhọn dài, gốc lá hình nêm hẹp, mép lá nguyên, hai mặt không lông; gân bên 7 – 8 cặp, hơi rõ ở mặt trên, nối mạng hình cung gần mép lá, gân nhỏ hơi rõ; cuống lá dài khoảng 1 cm.
• Cụm hoa dạng xim xếp thành hình chùy (chuỳ xim), dài 20 – 33 cm, rủ xuống, không lông. Mỗi cụm hoa xim mọc đối hoặc đối chéo, mang ít hoa. Cuống cụm hoa và trục cụm hoa có 4 cạnh rõ hoặc có cánh. Lá bắc nhỏ, hình dải hoặc hình dùi. Đài hoa dài khoảng 1 cm, ống đài rất ngắn, thùy hình trứng-mác, dài 7 – 8 mm. Đài hoa tồn tại, lớn lên và dày ra khi có quả, chuyển sang màu đỏ tươi hoặc đỏ tía. Cánh hoa màu trắng, ống tràng dài khoảng 1.1 cm, thùy hình trứng ngược, dài 1.1 – 1.5 cm. Nhị và vòi nhụy thò dài ra ngoài tràng hoa. Chỉ nhị xoắn lại sau khi hoa tàn.
• Quả hạch hình cầu, đường kính 1 – 1.3 cm, ban đầu màu xanh vàng, sau khi chín màu đen tím, bóng, thường có 2 đường rãnh khá rõ. Thời kỳ ra hoa và đậu quả kéo dài, thường từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau (ở Việt Nam có thể ra hoa gần như quanh năm).

2. Đặc điểm sinh trưởng

Cây chịu bóng tốt nhưng phát triển tốt nhất ở có đủ nắng, độ ẩm cao. Nhiệt độ tăng trưởng thích hợp là 18 – 28°C, nhiệt độ không được thấp hơn 5°C. Cây thích đất ẩm, tơi xốp, màu mỡ và có thể chịu hạn tốt.

II. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây

Hoa dạ ngọc minh châu ưa đất chua, tơi xốp, thoáng khí. Bạn có thể tham khảo hỗn hợp đất trồng gồm đất than bùn, đất mùn lá, đá trân châu theo tỷ lệ 5:3:2 và trộn đều với một ít vỏ cây.

• Cây có bộ rễ phát triển tốt, nhiều rễ xơ nên có khả năng chịu hạn tốt, do đó chỉ cần giữ đất khô rồi mới tưới để tránh đất quá ẩm.
• Trong giai đoạn sinh trưởng có thể bón phân NPK pha loãng 10 ngày/ lần. Sau mùa thu thì tăng cường bón phân lân và kali để thúc đẩy ra nụ hoa vì thời gian ra hoa tương đối dài, có thể nở từ tháng 10 đến tháng 3 – tháng 4 năm sau.
• Cây chịu lạnh rất kém, nhiệt độ thấp nhất không được < 8°C, còn nếu nhiệt độ cao hơn 33°C thì cần che bóng râm thích hợp, cố gắng duy trì độ ẩm không khí trên 65%.

Cần lưu ý là cây có thể ngừng ra hoa do tiếp xúc với khói thuốc lá, khí ethylene hoặc nồng độ CO2 cao trong môi trường không khí. Một nguyên nhân khác khiến cây không ra hoa là do chậu quá lớn.

Phòng trừ sâu bệnh

Cây này hầu như không bị sâu bệnh tấn công. Đôi khi có thể xuất hiện nhện đỏ, có thể rửa trôi bằng dung dịch xà phòng. Cũng có thể xuất hiện rầy phấn trắng và rệp sáp. Để loại bỏ chúng, có thể sử dụng thuốc trừ sâu có hoạt chất Thiamethoxam, tưới và phun cho cây mỗi tuần một lần.

Cây có thể bị bệnh vàng lá do thiếu chất (chlorosis), rụng lá. Vào lúc này, nụ hoa có thể bị rụng, và cây ngừng ra hoa. Nguyên nhân có thể là thừa hoặc thiếu ánh sáng tự nhiên, môi trường đất quá kiềm, thiếu vitamin hoặc sử dụng nước máy có lẫn tạp chất.

III. Phương pháp nhân giống

Việc nhân giống dạ ngọc minh châu có thể được thực hiện bằng cách gieo hạt, giâm cành hoặc xếp lớp nhưng chủ yếu là giâm cành, có thể thực hiện quanh năm.

Để giâm cành, chọn cành trưởng thành hoặc chồi non, tốt nhất là chồi non và cắt thành các đoạn dài khoảng 10 – 15 cm sao cho có 2 – 3 đốt, cắt hết 1/2 lá rồi cắm vào đất trồng có độ ẩm cao (khoảng 70-80%), che bóng râm bán phần. Khoảng 20 ngày sau cây sẽ bén rễ, 50 ngày sau có thể trồng riêng.