Cây ngâu ta thường được trồng làm thực phẩm, thuốc và chiết xuất tinh dầu. Nó cũng được trồng làm hàng rào để làm cảnh quan. Mặc dù thường được trồng nhiều nhưng trong tự nhiên vẫn chưa rõ ràng, nó đã được phân loại là loài ‘Gần bị đe dọa’ trong Danh sách đỏ các loài bị đe dọa của IUCN. Tên chi xuất phát từ “Aglaia” trong thần thoại Hy Lạp, một trong ba Graces (nữ thần nhỏ duyên dáng, quyến rũ và sắc đẹp là con gái của thần Zeus).

I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng

1. Đặc điểm hình thái

Cây ngâu có tên khoa học là Aglaia duperreana, là một loài cây bụi nhỏ thuộc chi Gội, có nguồn gốc ở Việt Nam, nhưng hiện tại nó đã xuất hiện khắp vùng Đông Nam Á.

  • Mặc dù là cây bụi nhưng nó có thể cao tới 3.6 mét; chiều cao trung bình là 80 – 100cm. Tán cây dạng tròn, phân cành rất nhiều.
  • Lá là lá kép lông chim lẻ dài 3 – 8cm; có từ 5 – 7 lá chét dài 3 – 9cm, lá chét trên cùng to nhất, bề mặt sáng bóng. Lá chét hình trứng ngược có đầu lá tròn, gốc lá nhọn, gân giữa lõm ở mặt trên và nổi ở mặt dưới, có 3 – 7 gân bên trên mỗi lá chét, cuống dài 1 – 1.5mm.
  • Hoa nhỏ màu vàng mọc thành cụm  dài 8 – 14cm ở nách lá hoặc gần đầu cành, mùi thơm dịu. Lá đài hoa nhỏ 5 thùy hình tam giác dài 1 – 1.5mm. Có 5 cánh hoa hình bầu dục, dài 2 – 2.5mm, đỉnh cánh hoa tù; ống nhị hình cầu đường kính 2 – 3mm, 5 nhị hoa không có chỉ sợi, bao phấn có 5 bầu nhụy không có lông. 1 nhụy hoa hình trứng, có 1 – 2 tế bào, 1 – 5 noãn. Thời kỳ ra hoa là tháng 6 – tháng 7.
  • Quả mọng hình bầu dục có màu cam, dài 1 – 1.2 cm, chứa 1 hạt hình bầu dục, khi chín chuyển sang màu đỏ. Đậu quả sau 2 – 3 tháng ra hoa.

Khác với ngâu Tàu (Aglaia odorata) có đầu lá nhọn, ngâu ta có đầu lá tròn và kích thước cây lớn hơn. Nhìn chung 2 loài này có địa điểm sống và công dụng tương tự như nhau.

Cây-ngâu-Đặc-điểm,-ứng-dụng,-cách-trồng-&-chăm-sóc
Cây-ngâu-Đặc-điểm,-ứng-dụng,-cách-trồng-&-chăm-sóc

2. Đặc điểm sinh trưởng

Nó có nguồn gốc từ các khu rừng thưa thớt hoặc bụi rậm ở vùng núi thấp của Trung Quốc, Đài Loan, Indonesia, Myanmar, Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam. Cây ưa đất hơi ẩm, dinh dưỡng đất ở mức trung bình, thích ánh nắng mặt trời trực tiếp nhưng cũng có thể chịu bóng râm bán phần. Loài này phát triển chậm và có thể chịu được cắt tỉa thường xuyên.

II. Tác dụng & ý nghĩa

1. Tác dụng

Lá có màu sáng và rậm rạp, chịu được cắt tỉa thường xuyên nên được trồng làm hàng rào hoặc thành hình dáng mong muốn. Chi ‘Aglaia’  cũng là nguồn duy nhất có các loài chiết xuất ra cyclopenta tetrahydro benzofuran, thường được gọi là dẫn xuất rocaglate hoặc rocaglamide, hoặc flavaglines, và hầu hết đã được phát hiện là có đặc tính diệt côn trùng mạnh, hoạt tính sinh học chống nấm, kháng vi-rút, kháng khuẩn hoặc tẩy giun sán.

1.1. Bài thuốc dân gian

  • Rễ dùng để chữa chảy máu cam, trị nôn trớ, say, giúp ăn ngon miệng, hạ sốt.
  • Lá đắp lên vết bầm tím, điều hòa kinh nguyệt không đều, thanh lọc phổi, giải nhiệt. Nước lá đun sôi điều trị kinh nguyệt không đều và các bệnh hoa liễu.
  • Hoa có vị hơi se và đắng, có thể giảm ho, giảm tức ngực, giải nhiệt, giải khát. Hoa cũng được phơi khô và dùng làm hương trà

1.2. Dược liệu

  • Kháng vi-rút, đặc biệt là virus herpes simplex loại HSV-1, đây là một loại virus DNA thuộc họ virus herpes simplex. Chiết xuất ethanol cho thấy khả năng ức chế sự tích tụ mảng bám virus HSV-1 hơn 50% ở nồng độ 100 microgam/ml. Chiết xuất này cũng có hiệu quả trong việc loại bỏ các tổn thương do nhiễm virus HSV-1 trên da chuột, giảm đáng kể tỷ lệ tử vong của chuột.
  • Ngăn ngừa ung thư bạch cầu. Chiết xuất chlorophore từ lá có tác dụng ức chế đột biến tế bào. Ngoài ra còn có báo cáo về cơ chế gây độc tế bào ung thư ruột kết của Aglaiastatin. Ngoài ra chiết xuất Odorin và Odorinaol cũng có tác dụng ức chế ung thư da ở chuột giai đoạn 1 và giai đoạn 2.

2. Ý nghĩa

Cây ngâu còn được coi là cây cát tường trong phong thủy, người ta tin rằng nếu trồng làm cây cảnh trong nhà sẽ mang lại sự ổn định, bền vững cho cuộc sống, bảo vệ nguy hiểm, cải thiện may mắn. Nếu có thể thì nên trồng ở hướng Tây của ngôi nhà.

Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-cây-ngâu-ta
Đặc-điểm-hình-thái-&-sinh-trưởng-của-cây-ngâu-ta

III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây

Trồng trong môi trường nắng ấm, đất thoát nước tốt. Nó có khả năng chịu hạn nên không cần tưới nước thường xuyên. Bón phân hỗn hợp dạng lỏng pha loãng 1 lần/ năm, hạn chế cắt tỉa vì cây sinh trưởng chậm mặc dù nó có thể chịu được cắt tỉa thường xuyên.

Đất trồng tốt nhất là đất thịt màu mỡ, có mùn và hơi có tính axit.

IV. Phương pháp nhân giống

Hoa lan chủ yếu được nhân giống bằng cách giâm cành hoặc gieo hạt nhưng giâm cành là phổ biến. Việc giâm cành thường được thực hiện vào mùa hè khi nhiệt độ cao.

Cành giâm phải già, có màu nâu, nhiều chồi lá, cắt thành từng đoạn dài khoảng 15 – 25 cm. Đất giâm là đất tơi xốp gồm mùn trấu, mùn lá, đất vườn, cát. Cành giâm thường mất khoảng 1 tháng để ra rễ, khi nó phát triển 3 – 5 lá thì đem đi trồng chậu hoặc trồng vườn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.