Có lẽ cây da beo là tên gọi chung của các loài thực vật thuộc chi Drimiopsis. Chi này có khoảng hơn 10 loài nhưng có 2 loài phổ biến nhất là Drimiopsis maculata và Drimiopsis kirkii bởi vì tương đồng với đặc điểm của lá cây là có các đốm đen trông giống như da báo. Vì thế trong bài viết này, cây cảnh NTT sẽ giúp bạn hiểu hơn về 2 loài này trong chi da beo, cũng như cách trồng & chăm sóc cây tốt nhất.
Contents
I. Đặc điểm hình thái & sinh trưởng
1. Đặc điểm hình thái
Đầu tiên cần hiểu rằng sự khác biệt giữa 2 loài Drimiopsis maculata và Drimiopsis kirkii là không nhiều, theo đó lá của loài macilata to và ngắn hơn lá của loài kirkli (dài như lưỡi kiếm). Các đặc điểm khác như củ, hoa… là tương tự nhau. Cụ thể: Đây là loại cây thân thảo có củ thuộc phân họ Asparagaceae, sống lâu năm có nguồn gốc từ Nam Phi. Cây cao trung bình 30 – 35 cm, củ mọc nhanh.
- Củ có hình cầu màu xanh lục, nhiều thịt, chủ yếu lộ ra trên bề mặt đất, đường kính khoảng 2,5 – 3 cm và có vảy trông giống như hoa loa kèn.
- Lá: 3 đến 6. Phiến lá mỏng nhưng mọng nhiều thịt, hình tam giác đến hình tim nhọn, dài 7.5 – 12 cm, rộng 4 – 5 cm (hoặc hình lưỡi kiếm dài 15 – 20cm rộng 2 – 3cm), màu xanh lục nhạt, có nhiều đốm màu xanh lục đậm hoặc nâu tím sẫm rải rác trên lá. Mép lá hơi gợn sóng. Cuống lá có rãnh sâu, dài 2.5 – 15 cm.
- Cụm hoa: Cuống hoa mọc cao tới 30 cm so với tán lá và mang một cụm hoa nhỏ, dài 2.5 – 5 cm. Hoa hình chuông 6 cánh tương đối nhỏ, đường kính khoảng 5mm, giống hoa lục bình, màu trắng sáng và chuyển sang màu xanh lục nhạt (cũng có thể là xanh xám, vàng hoặc kem). Cuống hoa ngắn hơn 1 mm, bao hoa dài 4 mm; các đoạn ngoài thuôn dài tới 5 mm, các đoạn bên trong hình trứng hoặc ngắn có lưỡi và hẹp hơn các đoạn bên ngoài; hoa phía trên nhỏ hơn, màu trắng. Nhị hoa màu oải hương, gần bằng các đoạn. Bao phấn hình trứng, màu trắng, dài 1 mm.
Lưu ý thêm: Da beo rất giống với Ledebouria, cả về thói quen sinh trưởng và hoa. Dù vậy thì da beo phát triển nhanh hơn, lá chết nhiều hơn vào mùa đông, phiến lá rộng hơn.
2. Đặc điểm sinh trưởng
Môi trường sống tự nhiên là ở các khu vực bán khô hạn, đồng cỏ thung lũng, trong đất sét cát nâu, bờ suối, rìa rừng, gần bờ biển. Nó cũng được tìm thấy ở những nơi ẩm ướt nhiều cát.
Nó thích môi trường ấm áp có nắng đầy đủ hoặc nửa nắng, lá sẽ ngắn hơn và dày hơn khi trời nắng đầy đủ. Cây chịu hạn tốt, chịu được nhiệt độ cao, nhiệt độ sinh trưởng thích hợp nhất là 18 ~ 28°C, vào mùa đông không được dưới 10°C.
II. Tác dụng & ý nghĩa của cây
1. Tác dụng
Các loài trong chi này chưa được ghi nhận có độc tính với người và động vật, tuy nhiên không vì vậy mà tùy tiện ăn hay nuốt phải nhựa cũng như các bộ phận của cây.
2. Ý nghĩa
Cây da beo có những quan niệm dân gian khá trái chiều về việc trồng trong nhà. Một mặt, có mê tín cho rằng việc các đốm sẫm màu đặc trưng trên lá tự nhiên biến mất là một điềm báo không tốt, cho rằng gia đình có thể bị yểm bùa hoặc gặp xui xẻo.
Mặt khác, nhiều người lại tin rằng cây mang lại những ảnh hưởng tích cực như giúp làm dịu thần kinh, ngăn ngừa xung đột, cải thiện hòa khí trong gia đình (và được cho là đặc biệt tốt cho những người thuộc cung Song Ngư). Ngoài ra, cây cũng được tin là góp phần tạo nên sự hài hòa và mang lại cảm xúc tích cực cho những vị khách đến thăm nhà.
III. Hướng dẫn trồng & chăm sóc cây
1. Trồng cây
Cần đất rất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Có thể dùng đất trộn sẵn cho cây trồng củ hoặc tự trộn (ví dụ: đất lá, đất thịt mục, mùn, cát hạt lớn và một ít than củi). Độ pH đất nên ở mức trung tính.
Do bộ rễ không ăn sâu, nên chọn chậu nông và rộng (không dùng chậu quá sâu vì dễ gây úng). Bắt buộc phải có lỗ thoát nước tốt. Có thể lót một lớp thoát nước dày (sỏi nhỏ, đá perlite, xỉ than…) ở đáy chậu (chiếm khoảng 1/3 thể tích chậu).
Trước khi trồng, kiểm tra củ, loại bỏ các phần bị hỏng hoặc khô. Khi trồng, đặt củ vào giữa chậu sao cho phần đỉnh của củ luôn nhô lên trên mặt đất. Lèn đất nhẹ xung quanh. Tưới nước sau khi trồng (lần tưới tiếp theo không sớm hơn 1 tuần).
2. Chăm sóc cây
- Cây ưa sáng mạnh; ánh sáng càng nhiều thì màu sắc và hoa văn trên lá càng đậm, đẹp mắt. Có thể đặt cây ở cửa sổ hướng Nam, nhưng cần che bớt nắng gắt trực tiếp vào giữa trưa hè để tránh cháy lá. Xoay chậu thường xuyên để cây phát triển đều. Nhiệt độ tối ưu cho cây trong giai đoạn sinh trưởng (xuân hè) là 20 – 25°C. Vào mùa đông, cây bước vào giai đoạn ngủ nghỉ, cần đặt ở nơi mát mẻ hơn (khoảng 14 – 16°C, không nên quá 15°C).
- Vào mùa xuân hè (giai đoạn sinh trưởng), cần tưới đều đặn; tưới khi lớp đất mặt đã khô. Mùa hè có thể tưới khoảng 1 lần/tuần. Vào mùa đông (giai đoạn ngủ nghỉ), giảm tưới nước đáng kể, nhất là khi giữ cây ở nhiệt độ mát. Tuy nhiên, cần theo dõi không để đất trong chậu khô hoàn toàn (có thể tưới khoảng 1 lần/2 tuần). Nên dùng nước mềm, đã để lắng cặn. Cây chịu được độ ẩm không khí thấp trong nhà ở thành phố rất tốt. Không cần phun sương thường xuyên, nhưng nên lau lá hàng tuần bằng khăn ẩm để loại bỏ bụi bẩn, giúp lá quang hợp tốt hơn.
- Bón phân định kỳ 2 tuần một lần trong suốt mùa sinh trưởng (xuân hè). Sử dụng phân bón dành cho xương rồng hoặc cây trồng củ (thường chứa đủ Phốt pho, Nitơ, Canxi, Kali).
- Cây non cần thay chậu hàng năm. Cây trưởng thành có thể thay chậu 2 – 3 năm một lần khi củ đã lớn và chiếm hết không gian chậu.
- Cắt tỉa: Đối với cây trưởng thành, nên loại bỏ các lá già để kích thích sự phát triển của lá mới.
Các vấn đề thường gặp
- Lá vàng có thể là dấu hiệu của việc tưới quá nhiều nước hoặc thiếu ánh sáng tự nhiên.
- Nếu những chiếc lá phía dưới bắt đầu chuyển sang màu vàng và rụng thì có thể là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa của cây.
IV. Phương pháp nhân giống
Da beo có thể được nhân giống bằng 2 cách chính: gieo hạt hoặc tách củ con (củ non).
1. Tách củ con
Đây là cách nhân giống phổ biến và dễ dàng nhất. Thời điểm tốt nhất để thực hiện là trong quá trình thay chậu cho cây, ngay sau khi cây kết thúc giai đoạn ngủ nghỉ (thường là đầu mùa sinh trưởng). Nhẹ nhàng tách các củ con đã hình thành xung quanh củ mẹ. Nên trồng các củ con này riêng lẻ từng củ một vào các chậu nhỏ. Cũng có thể trồng thành nhóm trong một chậu lớn hơn, nhưng cần lưu ý rằng chúng sẽ phát triển khá nhanh và có thể sớm cần không gian rộng hơn.
2. Giâm lá
Một số loài đặc biệt trong chi, ví dụ như Drimiopsis kirkii, có thể được nhân giống bằng phương pháp giâm lá.
3. Gieo hạt
Phương pháp này hầu như không được sử dụng trong điều kiện gia đình vì đòi hỏi nhiều công sức và hạt giống cũng không dễ kiếm hoặc bảo quản. Hạt Hành Giải mất sức nảy mầm rất nhanh. Nếu bạn vẫn muốn thử và có được hạt giống, hãy gieo chúng vào đất nhẹ, ẩm (đất gieo hạt thông thường). Sau khi gieo, đậy kín chậu/khay ươm bằng kính hoặc màng nilon và đặt ở nơi có đủ ánh sáng, nhiệt độ duy trì trong khoảng +22 đến +25°C. Chồi non sẽ nhú lên sau 1 – 3 tuần. Khi đó, bạn có thể bỏ tấm che phủ ra và tiếp tục giữ ẩm đều cho đất.
